على محمدى خراسانى
72
شرح رسائل (فارسى)
به هنگام ديدن هلال ماه بر شما واجب است دعا كردن ، وصول چنين حديثى سبب شده كه ما شك كنيم در اينكه آيا در اسلام دعا عند رؤية الهلال واجب است يا خير ؟ مثال ديگر : گروهى از فقها فتوى دادهاند كه در ماه مبارك رمضان استهلال واجب است يعنى شب اوّل ماه بايد مردم از خانهها بيرون آمده و در طلب رؤيت هلال رمضان برآيند و شب اوّل ماه شوّال هم كذلك و ما مىدانيم كه فتواى جماعتى از فقها برفرض وجود و برفرض وصول آن به حدّ شهرت هم حجيتى ندارد و لكن سبب گرديده كه ما شك كنيم در اينكه آيا استهلال در ماه رمضان شرعا واجب است يا خير ؟ و امّا حكم مسئله : شيخ اعظم مىفرمايد : مشهور و معروف ميان اخباريين در اين مسئله موافقت با اصوليين است يعنى آنها نيز برائتى هستند و مىگويند : در شك در وجوب احتياط واجب نيست و اصالة البراءة جارى مىشود . و دليل ما بر اصالة البراءة در شبهه وجوبيه همان ادلّه اربعه بر اصالة البراءة در شبهه تحريميه است كه اكثر آن ادلّه يعنى آيات ، اجماعات ، حكم عقل و نوع روايات اطلاق داشتند سپس بعنوان شاهد سه عبارت از مشاهير اخباريين نقل مىكنند : 1 - مرحوم شيخ حرّ عاملى در جلد 18 وسائل الشيعة در مبحث قضا و شهادات چنين فرموده : در موارد احتمال وجوب گاهى شبهه بدويه است يعنى در اصل وجوب شك داريم در چنين مواردى لا خلاف در جريان اصالة عدم الوجوب يا همان اصل برائت از وجوب و گاهى شبهه مقرون به علم اجمالى است يعنى يقين داريم كه خطابى از شارع رسيده و براى ما اشتغال ذمّه درست كرده ولى شك ما در متعلّق تكليف يا مكلّف به است و اين خود