بيان ذلك : شبهه دو جور معنا شده : 1 - به معناى تحيّر و ترديد كه اصلا نمىدانم چه بكنم يا نكنم . 2 - به معناى عدم العلم كه يقين به حرمت مثلا نداريم حال اگر شبهه به معناى اول باشد با قيام اماره اطمينان آمده و شبهه نابود شد و اماره ورود دارد ولى اگر به معناى دوّم باشد با قيام اماره هم عدم العلم و شبهه باقى است چون اماره علم‌آور نيست ولى آن شبهه كان لم يكن تلقّى مىشود . ان قلت : با قيام اصالة الاباحه نيز شبهه رفع مىشود پس در بخش اول هم جاى حسن احتياط نيست . قلت : خير اصالة الاباحه اصولا در مورد شبهه جارى مىشود نه اينكه زائل‌كننده شبهه باشد . اشكال اين طريقه : اگر ادلّه حسن احتياط منحصر بود به مواردى كه لفظ شبهه در آنها ذكر شده اين تفاصيل صحيح بود ولى عقل مستقل است به اينكه الاحتياط حسن مطلقا حتى در موارد اماره بر حليّت . مختار شيخ ره : به نظر ما طريقه اوّل صحيح است يعنى احتياط تا مرحله عسر و حرج حسن دارد و از مرحله اختلال نظام قبيح است . اگر كسى بگويد : جناب شيخ خود شما به اين طريقه اشكال كرديد كه تحديد به عسر و حرج و اختلال نظام هم مشكل است و نقص غرض است دوباره چگونه آن را احيا مىكنيد ؟ ما خواهيم گفت : اگر احتياط واجب بود اين اشكالات وارد بود امّا احتياط مستحب است و مستحب تكليفى سهل و آسان است و لذا هركس خواست تا آن مرحله مىرود و هركس نخواست نمىرود كسى مانع از رياضت كشيدن نيست منتهى ما مىگوئيم : رياضت‌كشى به اين معنا واجب نيست .