5 - خبر ضعيف غير منجبر كه با مقايسه با قسم چهارم معناى آن واضح مىگردد . با حفظ اين مقدمه مىگوئيم : در رابطه با دلالت آيهء نبأ بر حجيت خبر واحد مجرّد سه نظريه مطرح است كه بعضى حدّ وسط را انتخاب نموده و برخى ره تفريط پيموده و گروهى به افراط گراييده‌اند : امّا قول وسط : بعضىها گفته‌اند : آيه نبأ دليل بر حجيت خبر واحد هست امّا نه مطلق خبر واحد بلكه خصوص خبر واحد عادل ، سخنان اين گروه در اوّل آيه نبأ ذكر شد كه برخى به مفهوم شرط آيه و برخى به مفهوم وصف آن استدلال كرده بودند . و امّا قول تفريطى : جمعى از اصوليين از جمله شيخ انصارى ره فرموده‌اند : آيه نبأ نه تنها ساير خبرهاى واحد را حجت نمىكند بلكه به درد حجيت خبر واحد عادل هم نمىخورد و خلاصه از خير اين آيه بايد گذشت ، سخنان اين‌ها تفصيلا در ضمن ده اشكال و جواب مذكور دانسته شد كه عمده‌اش همان دو اشكال اوّل بود . و امّا قول به افراط : جماعتى از اصوليين مدّعى هستند كه نه تنها آيه نبأ به درد خبر عادل مىخورد بلكه دليل بر حجيت ساير خبرها نيز هست و خلاصه اينكه : آيهء نبأ بتوسط منطوق و مفهوم چهار قسم از اقسام خبر مذكور در مقدمه را حجت مىكند و تنها به درد قسم خامس نمىخورد دليل اين گروه : به عقيدهء اين‌ها تبين اعم است از تبين علمى و تبين ظنى و منظور آيه اينست كه شرط العمل به خبر فاسق تبين است يعنى از خارج تحصيل علم يا ظن پيدا كردن و وقتى ظن به صدق آمد به قول فاسق عمل كردن و وقتى مراد تحصيل ظن شد پس منطوق آيه خبر ضعيف منجبر را مىگيرد به اينكه و لو مخبر آن فاسق است ولى شهرت عملى [ مشهور فقهاء به اين حديث عمل كرده‌اند ] يا شهرت فتوائى مشهور فقهاء فتوائى داده‌اند و مدركشان قطعا اين حديث