على محمدى خراسانى
81
شرح رسائل (فارسى)
چنين كارى خندهدار است ] پس بتوسط مفهوم آيه نبأ مطلوب شما اثبات نمىگردد . جواب ما : ما مىگوئيم به مفهوم آيهء نبأ هم در مورد خودش يعنى موضوعات خارجيه مىتوان عمل نمود و هم در احكام شرعيه منتها در احكام به مفهوم آيه بقول مطلق عمل مىشود يعنى چه مخبر واحد باشد و چه متعدد و در موضوعات به مفهوم آيه با قيد تعدّد يعنى دو يا چهار نفر بودن مخبر عمل مىكنيم پس اخراج مورد كه قبيح است در كار نيست و تنها يك تقييد است كه آن هم قبحى ندارد ، بيان ذلك : آيهء نبأ بقول مطلق فرموده ان جاءكم فاسق بنبإ و قيدى به نام ارتداد يا غيره در آيه نيامده ولى مورد آن داستان ارتداد است آنگاه از دو حال خارج نيست : 1 - يا اينست كه ما هريك از منطوق و مفهوم آيه را عام و كلى مىگيريم و اختصاص به خبر ارتداد نمىدهيم كما هو الظاهر من الآية و كما هو مقتضى قانون العبرة بعموم الجواب لا بخصوص السؤال در اين صورت معناى منطوق آيه اينست كه اگر فاسق خبرى آورد بدان اعتنا نكنيد مطلقا يعنى چه در موضوعات و چه در احكام ، چه مخبر واحد باشد و چه متعدّد و مفهوم آيه اينست كه اگر عادلى خبرى آورد بدان عمل كنيد مطلقا يعنى چه در احكام و چه در موضوعات و در هركدام هم مخبر واحد باشد يا متعدّد منتها در خصوص موضوعات خارجيه به اين مفهوم قيدى مىزنيم و آن اينكه به خبر عادل با قيد تعدد و انضمام عدل ديگر عمل مىكنيم نه بدون آنكه اين تقييد هم بخاطر دليل خارجى اجماع است و ربطى به مفهوم آيه ندارد و لو لا دليل خارجى ما در همين مورد آيه هم به خبر عدل واحد بسنده مىكرديم حال اين تقييد است كه هيچ قبحى ندارد بلكه سيرهء عقلاء بر آنست و امّا اخراج مورد در كار نيست