و امّا امر اوّل : بحث ما در اينجا پيرامون همين امر است ، سؤال اينست كه : آيا خبر واحد مجرّد از قرينه حجّت است يا خير ؟ قبل از جواب به اين پرسش ، پرسش ديگرى را مطرح مىسازيم و آن اينكه : آيا بحث از حجيت خبر واحد از مبادى علم اصول بشمار مىرود يا از مسائل آن ؟ قبل از جواب اين سؤال بايد قدرى راجع به موضوع و مبادى و مسائل گفتگو كنيم : مشهور ميان مناطقه و اصوليين متقدم اين بود كه هر علمى داراى موضوعى و مبادئى و مسائلى است امّا موضوع العلم : موضوع هر علمى عبارتست از محور و نقطه مركزى مباحث آن علم كه تمام مسائل علم مستقيما و يا غير مستقيم به آن موضوع برمىگردد و پيرامون آن سخن مىگويد همانند جدولهاى مختلف و پراكنده‌اى از آب كه تماما به يك سرچشمه منتهى مىشوند و از آنجا نشأت مىگيرند فى المثل موضوع علم منطق معرف و حجت و يا تصور و تصديق است . . . . و امّا مبادى علم : مجموعهء تعريفهاى يك علم را مبادى تصوريه آن علم گويند و مجموعهء تصديقاتى را كه استدلالات يك علم بر آنها متوقف است مبادى تصديقيه گويند و امّا مسائل علم : عبارتند از عوارض و محمولاتى كه بر موضوع العلم و يا به موضوع يك بخش از مسائل آن علم عارض مىشوند از قبيل مرفوعيت فاعل و منصوبيت مفعول و . . . . پس از بيان اين نكته برمىگرديم به سؤال دوّم كه آيا اين بحث ، از مبادى است و يا از مسائل ؟ عقيدهء محقق قمى : از آن رهگذر كه موضوع علم اصول ادلّهء اربعه با وصف دليليت است يعنى اصل دليليت مسلّم گرفته شده پس هر چيزى كه بحث از اصل دليليت كند در حقيقت بحث از اصل وجود