على محمدى خراسانى

21

شرح رسائل (فارسى)

شرائط حجيت بود بتواند و قابل باشد براى تخصيص عام كتابى ولى گروهى از دانشمندان از قبيل شيخ طوسى و محقّق منكر اين معنا هستند و مىگويند : خبر واحد لايق و قابل نيست براى مخصّص بودن و اين گروه دلائلى دارند : يكى از آن ادلّه كه شيخ طوسى آورده اينست كه : ما رواياتى داريم بنام اخبار العرض على الكتاب و السنّة ، اين اخبار مىگويند : هر حديثى مخالف قرآن بود دور بيفكنيد و بدان اعتنا نكنيد آنگاه اگر عام كتابى دلالت مىكرد بر وجوب اكرام جميع علماء و شامل علماء نحوى هم مىشد ولى خبر واحد خاص گفت : اكرام دانشمندان نحوى حرام است اين حديث با آن عام مخالف و منافى خواهد بود و به حكم اخبار عرض بايد طرح شود و ارزشى ندارد آنگاه نوبت به تخصيص هم نمىرسد . شيخ ره مىفرمايد : از جواب اوّل ما ضعف و بطلان اين استدلال روشن مىگردد و آن اينكه : مخالفت به گونه عموم و خصوص مطلقى مخالفت نبوده و مشمول اخبار العرض نمىشود . يكى ديگر از ادلّه اين گروه كه محقّق آورده اينست كه : تنها دليل ما براى حجيت خبر واحد اجماع است يعنى اجماع علماء دلالت دارد بر اينكه : شما مىتوانيد از خبر واحد در احكام شرعيه استفاده كنيد منتهى با يك شرط و آن اينكه : تا زمانى كه دلالت قرآنيه‌اى در ميان نباشد پس اگر دلالت قرآنى بود و لو به نحو عموم يا اطلاق و نه خصوص و نص نوبت به عمل به خبر واحد نمىرسد پس بايد طرح شود ، شيخ ره مىفرمايد : مما ذكرنا جواب اين سخن هم دانسته مىشود و آن اينكه : اين‌گونه دلالت‌ها و بودنها ارزشى ندارد و جلوى عمل به خبر واحد را نمىگيرد وانگهى مگر دليل حجيت خبر واحد منحصر به اجماع است ؟ خير ما ادلّه ديگر هم داريم كه اين شرط را ندارند . جواب دوّم : سلّمنا كه مخالفت به نحو عام و خاصى هم مخالفت است و بودن در ضمن