على محمدى خراسانى
109
شرح رسائل (فارسى)
به اينكه حتما اظهار علمى باشد و لذا به اطلاق كلام تمسك مىكنيم و مىگوئيم عند اظهار الحق قبول حق واجب است مطلقا چه اظهار علمى باشد و چه غير علمى حال از جمله بينات و هدى اخبار صادره از معصومين ( ع ) است پس به حكم آيه : كتمان اين احاديث بر راوى پس از سماع عن المعصوم ( ع ) حرام است پس اظهار واجب است پس قبول واجب است و هذا معنا حجية خبر الواحد . و الجواب : مرحوم شيخ انصارى ره دلالت اين آيه را هم قبول ندارد و روىهمرفته سه اشكال بر دلالت آيه دارند : 1 - اشكال اول آيه كتمان همان اشكال اول آيه نفر است و اجمال مطلب اينكه : بدون ترديد به حكم آيه كتمان حق حرام و اظهار حق واجب و قبول حق عند الاظهار هم واجب تا اينجا بحثى نيست امّا آيه قبول واجب است عند الاظهار مطلقا و يا اگر اظهار علمى باشد ؟ از اين ناحيه آيه ساكت است و معلوم نيست در مقام بيان باشد و لذا كلام داراى دو احتمال مىشود و اذا جاء الاحتمال بطل الاستدلال . . . به همان بيان مذكور در آيه نفر . 2 - اشكال دوم آيه كتمان همان اشكال دوم آيهء نفر است و اجمال مطلب اينكه : آيه در مقام تأسيس يك حكم ظاهرى تعبدى به نام حجيت خبر نيست و دلالت ندارد كه قول مظهر را بايد بپذيرى چه علم به حق داشته باشى يا نه بلكه آيه دلالت دارد كه كتمان حق واقعى حرام است و اظهار حق واقعى واجب است و تسليم در قبال همان حق واقعى واجب است چنين تسليمى منوط به احراز موضوع يعنى حق واقعى است و احراز موضوع در صورتى است كه يقين به صدق مظهر داشته باشيم كه در باب خبر واحد نيست . . . به همان بيان آيه نفر پس آيه كتمان نه تنها ساكت است بلكه ناطق است به اعتبار علم و اينكه بايد اظهار علمى باشد و خوشبختانه اين سخن شاهد هم دارد و آن