حكيم الهى : العالم اثر القديم و اثر القديم قديم فالعالم قديم دانشمند مادى : العالم مستغن عن المؤثر و كل مستغن عن المؤثر قديم فالعالم قديم ما مىگوئيم در استدلال اوّل كبراى كلى مغالطه است زيرا اگر خداوند فاعل موجب بود اثرش از او جدا نمىشد ولى خداوند قادر مختار است و قادر مختار چون با اراده و حكمت كار مىكند لذا منافاتى ندارد كه خودش قديم باشد ولى فعل او حادث باشد و در استدلال دوّم صغراى استدلال خطا است كه عالم از مؤثر بىنياز باشد . در خاتمه : هيچ‌گاه دليل شرعى با حكم عقل بديهى تعارض نمىكند بلكه هميشه موافق با حكم عقل بديهى است و نيز هيچ‌گاه با حكم عقل فطرى سالم هم برخوردى ندارد و اصولا قواعد اسلام بر اساس فطرت است آرى در موارد عقل نظرى و عقل فطرى آميخته با اوهام امكان دارد كه يك دليل شرعى با يك حكم عقلى منافات داشته باشد كه وضع آنها را روشن ساختيم . ان قلت : ( سبك بحث عوض مىشود ) تا به حال با اخباريين از اين زاويه بحث مىكرديم كه قطع حاصل از مقدمات عقلى ارزش ندارد به خاطر كثرت خطا و ما جواب داديم كه خير استدلالات عقلى هم كثرت خطا ندارند حال از زاويه ديگرى با اخباريين وارد بحث مىشويم و آن اينكه اگر كسى بگويد : شايد اخباريين كه مىگويند حكم عقل ارزشى ندارد مدركشان كثرت الخطا نيست بلكه مدركشان يك سرى روايات است از قبيل اينكه : حرام عليكم ان تقولوا شىء ما لم تسمعوا منا و از قبيل : لو ان رجلا قام ليله و صام نهاره و حج دهره و تصدق بجميع ماله و لم يعرف ولاية وليه فيكون اعماله بدلالته فيواليه ما كان له على اللّه