على محمدى خراسانى

355

شرح رسائل (فارسى)

مصطلحه نيست همچنين سيرهء مستمره بر اين جارى است كه اگر فرد موثقى قول لغوى را در رابطه با معانى كلمات احاديث نقل مىكرد و يا قول ادباء عرب را بر فلان قاعدهء نحوى نقل مىكرد مخاطب قبول مىكرد با اينكه روايت مصطلح نيست ، همچنين سيره بر اينست كه اگر فرد موثّقى راجع به راويان احاديث چيزى از رجال نقل مىكرد مثلا مىگفت فلان ثقة ، يا فلان كذاب و . . . يا مىگفت : علامه در رجالش راجع به فلانى چنين و چنان گفته بدون تردّد مىپذيرفتند همچنين سيره بر اينست كه اگر كسى اتفاق نظر ساير صاحب‌نظران را در فنّ خودشان نقل كند مثلا بگويد : عند الفلاسفة بالاجماع حكم چنان است شنونده مىپذيرد با اينكه روايت مصطلحه نيست همچنين سيره بر اينست كه اگر فرد مطلع و موثقى از دانشمندان يهودى يا مسيحى مثلا مطلبى را نقل كند ما بدون ترديد آن را مىپذيريم . همچنين اگر فرد آگاه و موثّقى تاريخ امت‌هاى سلف و انبياء پيشين را نقل كند ما مىپذيريم و حتى گاهى اگر از ديگرى هم شنيده و لو بدون استناد به غير هم اگر نقل كند ما مىپذيريم و در اثر وثوق و اطمينان ، حال ما نحن فيه كه نقل اجماع و اتفاق كل باشد با موارد مذكوره مشتركند در اينكه اوّلا تمام اين‌ها حكايت يك امرى است كه براى منقول اليه يقينى نيست و ثانيا تمام اين‌ها روايت غير مصطلح است يعنى نقل از غير معصوم است ثالثا در تمام اين‌ها به ناقل اعتماد و وثوق داريم و لذا قبول مىكنيم