منقول ضميمه شد . . . 4 - اجماع محصّل ظنى به اين اجماع منقول ضميمه شد يعنى مثلا شيخ طوسى مىگويد : اجمع العلماء على طهارة مسجد الجبهة و ما اگرچه يقين داريم كه فتاواى جميع را تتبع نكرده ولى لااقل مطمئن هستيم كه فتاواى صاحبان كتب فتوائيه را ديده چه در كتب فتوائيه آنها و چه در كتب روائيشان كه روايت معتبره و مورد قبول خودشان را آورده‌اند مثل على بن بابويه حال از راه نقل شيخ اتفاق المعروفين تا زمان شيخ را بدست آورديم سپس خودمان آستين بالا زده و كمر همت محكم بسته راه مىافتيم و آراء معروفين بعد از شيخ را تحصيل مىكنيم و مىبينيم كه هركسى نظرش بدست ما رسيده و در كتب ثبت و ضبط است همان فتوا را دارند حال از انضمام اين اجماع محصل ظنى به آن اجماع منقول براى ما يقين به رأى معصوم ( ع ) پيدا مىشود ، با اين تفاوت كه اگر همهء اين فتاوا را خود ما وجدان كرده بوديم يقين وجدانى به رأى معصوم حاصل مىشد ولى حالا كه قسمتى را با اخبار عادل بدست آورده‌ايم يقين تعبدى به رأى معصوم پيدا مىكنيم . خلاصه اينكه گاهى فتاواى همهء ارباب كتب فتوا را خودمان تتبع كرديم پس يقين وجدانى پيدا مىكنيم و گاهى فتاواى جميع معروفين را عادلى به ما اخبار مىكند پس يقين تعبدى به رأى معصوم مىآيد و گاهى قسمتى از فتاوا را مثلا تا زمان شيخ را شيخ طوسى بما اخبار كرده و فتاواى علماء بعد را هم خودمان تتبع كرده‌ايم و يقين تعبدى پيدا كرده‌ايم . و گاهى هم اخبار مخبر به تنهائى مستلزم قول امام نيست و اماره‌اى هم كه معتبر و قابل اعتماد باشد بدست نياورده‌ايم در اين صورت ارزشى ندارد چون مستلزم رأى امام ( ع ) قطعا نيست تنظير : گاهى خود شخص شاهد موت زيد و تشييع جنازهء او بوده براى