مبناى ديگر . به بيان جامع‌تر : معيار در شناخت فقهائى كه بر اين اساس مشى كرده‌اند عبارتست از احد الامرين : 1 - از راه تصريح آن فقيه بدست آوريم كه وى طرفدار اجماع لطفى است همانند شيخ ره كه مكرّر به اين امر اعتراف نموده . 2 - از راه ظواهر تعابيرى كه در مناسبتهاى مختلف دارند و بالمنطوق يا بالمفهوم مىرسانند كه در اجماع حتى مخالفت يك فرد هم قادح است و طبق مقدمه‌اى كه بيان شد اين سخن با ميزان قاعده لطف منطبق است نه با طريقه حس يا حدس . اينك سخنان فقهاء : 1 - مرحوم فخر المحقّقين فرزند برومند مرحوم آية اللّه العظمى فى العالمين حضرت علامه ره در كتاب ايضاح الفوائد فى شرح القواعد چنين مىگويد : فقهاء ما از قديم الايام عادتشان بر اين بوده و هست كه هرگاه در مسأله‌اى تبدّل رأى پيدا مىكنند فى المثل تا ديروز به وجوب جمعه فتوى مىداد و امروز به حرمت آن فتوا مىدهد و يا تردّد در رأى پيدا مىكنند آن فتواى اوّل را پاك نمىكنند بلكه در ظرف زمانى خود آن را هم در كتب ثبت و ضبط مىكنند و هكذا اين فتواى جديد را و اين كار فوائدى دارد : الف : اگر فقيهى مدرك العصرين بود و در عصر قبل مثلا 30 سال پيش فتواى او با فتاواى فقهاء آن عصر مخالف بود در آن زمان اين مخالفت جلو انعقاد اجماع را مىگرفت آنگاه در عصر بعدى هم كه الآن باشد مثلا فتواى جديدى دارد كه با فتاواى فقهاء اين عصر مخالف است باز هم جلو انعقاد اجماع را مىگيرد پس ذكر هر دو فتوى اين فايده را دارد كه ما مىفهميم كه نه در عصر سابق و نه در عصر حاضر اجماعى در كار نيست .