از حيث بود و نبود دائر مدار مظنّه است . و ظن موضوعى نيز دو قسم است 1 - موضوعى طريقى 2 - موضوعى وصفى . ظن موضوعى طريقى عبارتست از اينكه : ظن مأخوذ در موضوع خطاب صرفا بعنوان انه طريق الى الواقع اخذ شده كه از تصريح شارع و يا از راه اجماع مىتوانيم اين معنى را بدست آوريم . ظن موضوعى وصفى آنست كه صفت ظن بما انه صفة من الصفات النفسانية خصوصيت دارد و حكم شرعى دائر مدار آنست اگر ظن باشد حكم هست و الّا فلا . چند نكته : الف : ظن و قطع هر دو طريق بسوى واقع هستند با اين تفاوت اساسى كه قطع بنفسه و بذاته طريق بسوى واقع است و طريقيت از ذات قطع مىجوشد ولى مظنّه حجيت ذاتيه ندارد بلكه حجيّت ظن مجعول به جعل شارع است و لذا زمام امر در دست شارع است كه همهء ظنون را از هر راهى كه حاصل مىشود حجّت بكند و يا ظن خاصّى را . ب : همان‌طورىكه ميان قطع طريقى و قطع موضوعى فرقهائى بود همچنين ميان ظن موضوعى و طريقى نيز فرقهائى است 1 - ظن طريقى باشد يا موضوعى وسط واقع مىشود منتهى در ظن موضوعى وصفى كلمهء حجت اطلاق نمىشود چون حجت واسطه در اثبات است نه ثبوت بخلاف ظن موضوعى طريقى كه هم حجت است و هم وسط واقع مىشود ، 2 - در ظن طريقى نيز اصول عمليه قائم مقام ظن مىشود بخلاف ظن موضوعى وصفى كه اصول عمليه جاى آن را نمىگيرد امّا فرق دوّم قطع موضوعى و طريقى در اينجا نيست زيرا ظن چه طريقى باشد و چه موضوعى زمام امرش بدست