على محمدى خراسانى
259
شرح رسائل (فارسى)
( تنبيه چهارم ) ما گفتيم : ظواهر مطلقا حجيت دارند حتى ظواهر كتاب و استدلال كرديم به بناء قطعى عقلاء عالم حال ميرزاى قمى ره فرموده اين دليل شامل ظواهر قرآن نمىشود زيرا تالى فاسد دارد و آن اينكه : يلزم من وجوده العدم ، بيان ذلك : اگر ظواهر قرآن به حكم اجماع عقلا حجت شود خواهيم گفت : از جمله ظواهر قرآن آيات ذيل است : 1 - لا تقف ما ليس لك به علم . . . 2 - ان يتبعون الا الظن و ان هم الا يخرصون 3 - ان الظن لا يغنى من الحق شيئا و . . . مدلول اين آيات اينست كه به امور ظنيه و امارات غير علميه نبايد اعتنا و عمل كنيم ، حال اگر ظواهر قرآن حجت شد پس بايد ظواهر اين آيات هم حجت شود و اگر ظواهر اين آيات حجت شد نتيجهاش آنست كه به مطلق ظنون اعتماد نبايد كرد و از جملهء ظنون ظواهر است و از جمله ظواهر ، ظواهر قرآن است پس به حكم اين آيات نبايد به ظواهر قرآن عمل كنيم و هذا معنى ما يلزم من وجوده العدم . مرحوم شيخ مىفرمايد : اولا آيات فوق بنحو مطلق و يا عام مىگويد به ظنون عمل نكن ولى در خصوص ظواهر كه قسمتى از ظنون است ما دليل خاص قطعى داريم بنام بناء عقلا كه ظواهر را حجت مىكند و اين دليل قطعى قرينه مىشود براى تخصيص يا تقييد آن آيات و حمل آنها بر خلاف ظاهر ثانيا آيات فوق از ظواهر انصراف دارد و عمل به ساير ظنون را منع مىكند بدليل اينكه اگر شامل ظواهر هم بشود خواهيم گفت از جملهء ظواهر