على محمدى خراسانى
25
شرح رسائل (فارسى)
نكته : در بعض موارد بدليل خاص براى ما ثابت شده كه قطع مأخوذ در اين خطاب طريقيت دارد از دليل متابعت مىكنيم و در بعض موارد هم كه ثابت شده كه قطع موضوعيت دارد باز هم بحثى نيست ولى در مواردى كه قطعى در موضوع خطاب اخذ شده ولى نمىدانيم كه آيا بر وجه طريقيت اخذ شده و يا بر وجه وصفيّت آيا مقتضاى قاعده چيست ؟ پرواضح است كه مقتضى القاعدة الوصفية يعنى قطع موضوعيت دارد و در حكم دخالت دارد و گرنه آوردن آن عبث بود پس در موارد مشكوكه از اين قانون مدد مىطلبيم . ثمره بحث در طريقى و موضوعى : يكى از ثمرات اين بحث در باب نذر ظاهر مىشود به اين بيان : گاهى شخص نذر مىكند كه مادامىكه فرزندم حيات دارد روزانه يكدرهم صدقه بپردازم حال تا ديروز يقين به حيات ولد داشتم و تصدق واجب بود امّا امروز شك دارم در اينجا مىتوانم استصحاب كنم حيات ولد را و يكدرهم باز هم واجب مىشود ولى گاهى نذر مىكند كه مادامىكه يقين به حيات ولد دارم يجب علىّ التصدق حال تا ديروز يقين داشت صدقه مىداد امّا امروز شك دارد آيا استصحاب يا بينه كافى است ؟ خير چون قيد كرده مادامىكه يقين دارم و با نبود يقين حكمى هم نيست . مطلب پنجم : همانطورىكه قطع منقسم شد به قطع طريقى و موضوعى و قطع موضوعى نيز منقسم شد به موضوعى طريقى و موضوعى وصفى و حكم هركدام بيان شد همچنين ظن نيز تقسيم مىشود به ظن طريقى و ظن موضوعى ظن طريقى عبارتست از اينكه : صفت ظن هيچگونه خصوصيتى ندارد بلكه صرفا طريق و راهى بسوى واقع است . ظن موضوعى عبارتست از اينكه : صفت ظن خصوصيت دارد و حكم