على محمدى خراسانى

242

شرح رسائل (فارسى)

بايد مادامىكه علم اجمالى هست اثرش هم باشد و لا شك كه بعد الفحص هم هست پس اثر آن يعنى وجوب وقف هم بايد باشد قلت : ما هم قبول داريم كه علم اجمالى اثر دارد و هو التوقف و مادامىكه علم اجمالى باشد اين اثر هست منتهى شما دائرهء علم اجمالى را به جميع احاديث صادره از اهل بيت ( ع ) توسعه مىدهيد چه اخبارى كه بما رسيده و چه اخبارى كه بما نرسيده ولى ما علم اجمالى را محدود مىكنيم به اخبارى كه بما و اصل شده و امّا اخبار غير واصله شايد مربوط به معارف اسلامى و مسئله حكومت و خلافت و مسائل اخلاقى بوده و ربطى به احكام شرعيه نداشته [ برفرض هم در واقع باشد ولى وجود واقعى قرينه كافى نيست بلكه وصول آن بدست ما اثر دارد ] و وقتى علم اجمالى محدود شد به اخبارى كه موجود است و بما رسيده مىگوئيم : ما بين قبل از فحص و بعد از آن فرق است و آن اينكه قبل الفحص علم اجمالى وجود دارد و اثرش هم هست پس نمىتوانيم به ظواهر تمسك كنيم و اصالة الظهور جارى سازيم چون علم اجمالى جلوى اين اصل را مىگيرد امّا بعد الفحص و بدست آوردن قرينه بر خلاف ظاهر در خيلى موارد و مأيوس شدن از قرينه در بعض موارد آن علم اجمالى منحل مىشود و تبديل مىشود به يك علم تفصيلى نسبت به 90 / موارد مثلا و يك شك بدوى نسبت به 10 / موارد مثلا آنگاه نسبت به اين موارد مشكوكه مانعى از تمسك به اصالة عدم القرينه وجود ندارد ( خذ فاغتنم ) پس از اين طريق هم اخباريين به اهدافشان نرسيدند . ثم انك قد عرفت : ( سخنان سيد صدر ) مشهور اخباريين مدعى شدند كه عمل به ظواهر قرآن و لو بعد الفحص و اليأس عن الظفر بالقرينه جايز نيست و مهم‌ترين تكيه‌گاه آنان در اين مدعا روايات فراوانى بود كه ذكر نموده و جواب داديم امّا بعض الاخباريين مثل