كند و لو گمان‌آور است اين هم از باب اينكه راه بهتر و امن‌تر همين است پس نمىتوانيم سخن ابن قبه را به باب فتوى نقض كنيم . همچنين به باب قطع هم نقض نمىشود چون شما گفتيد احتمال دارد جهل مركب باشد مع‌ذلك بايد عمل كنيم ما مىگوئيم باب اين احتمال به روى شخص مسدود است يعنى انسان قاطع مادامىكه قاطع است هرگز احتمال خلاف نمىدهد پس نتوان بدين‌وسيله كلام ابن قبه را نقض كرد آرى به باب بينه و يد و . . . كه در موضوعات حجت هستند مىتوان سخن ايشان را نقض نمود زيرا كه بينه حجت است مطلقا حتى مع التمكن از علم و حال آنكه عمل به بينه هم گاهى خلاف واقع در مىآيد . . . و امّا بحث دوّم : و اگر مراد ابن قبه اينست كه برفرض انفتاح باب علم و حجيت امارات از باب طريقيت ما حق نداريم به خبر واحد عمل كنيم زيرا كه مستلزم تحليل حرام و تحريم حلال است ما مىگوئيم : مسئله سه صورت دارد : 1 - شارع مقدس كه عالم الغيب است از ماوراء عينك غيب مىبيند كه [ در فرض انفتاح ] اماره اقل مطابقه للواقع است نسبت به علم يعنى مثلا علم صددرصد و يا نود در صد مصيب و مطابق واقع است ولى خبر واحد و امارهء ظنيه مثلا شصت در صد مصيب و چهل در صد مخطئ است . 2 - شارع مقدس مىداند كه اماره از حيث اصابه به واقع با علم مساوى است يعنى همان‌طورىكه علم مثلا 80 / مصيب و 20 / فرضا خطا دارد همچنين اماره هم 80 / موافق و 20 / مخالف درمىآيد و هر دو در يك رتبه‌اند . 3 - شارع مقدس مىداند كه اماره از حيث مطابقت با واقع ارزشمندتر از علم است و اغلب مطابقة للواقع است از علم يعنى مثلا اماره 90 / مصيب