3 - بنا بر مبناى انفتاح باب علم و حجيت امارات از باب سببيت . امّا بحث اول : اگر مراد ابن قبه اينست كه برفرض انسداد باب علم به خبر واحد نبايد ترتيب اثر داد چون مستلزم تحليل حرام يا تحريم حلال است ما خواهيم گفت : در فرض انسداد نه تنها عمل به خبر واحد ممتنع نيست بلكه عمل به خبر واحد لا بدّ منه و واجب است بدليل اينكه مطلب از سه حال خارج نيست : 1 - يا برفرض انسداد حكمى در واقع هست و همان احكام در حق ما هم فعليت دارند يعنى امتثال مىطلبند . 2 - و يا در زمان انسداد حكمى در واقع هست امّا در حق انسانها فعلى نيستند و ما انسانها هم مثل چهارپايان و ديوانگان و كودكان آزاديم و هر طورى خواستيم عمل مىكنيم . 3 - يا در زمان انسداد اصلا حكمى در واقع نيست بلكه احكام واقعيه مقيد به فرض تمكن از علم است . امّا در صورت اول نه تنها تعبد به خبر واحد و يا ساير امارات ظنيه محال نيست بلكه ضرورت دارد زيرا كه فرض اينست كه از طرفى باب علم مسدود است و از طرف ديگر حكم واقعى هم فعليت دارد و امتثال مىطلبد حال آيا راه ديگرى غير از راه خبر واحد و اماره وجود دارد در مقام امتثال ؟ خير ، پس بايد بدان عمل كنيم . و امّا در صورت دوّم : اين كرّ على ما فر است يعنى شما از همان چيزى كه فرار مىكرديد در همان گرفتار شديد ، شما مىگفتيد عمل به خبر واحد موجب تحليل حرام و . . . است درحالىكه بنا بر اين فرض [ كه واقع در حق ما فعلى نيست ما آزاديم در موافقت و مخالفت ] در همان تالى فاسد گرفتار