« فتدبّر لعلّ الله يحدث بعد ذلك شيئاً » « 1 » كه برگرفته از آيه كريمه قرآنى است . « 2 » 4 . يكى از مطالب محورى در كتاب‌هاى فقهى و اصولى امام راحل - كه از آن بهره‌هاى فقهى فراوانى به دست مىآيد - مسأله حقيقت ادعائيه است ، اصل مطلب از جناب سكاكى است ، وى در مورد خصوص استعاره - مجازى كه علاقه‌اش مشابهت است - ادعا نموده كه وقتى مىگوييم : « رأيت اسداً يرمى » و از كلمه « اسد » ، « رجل شجاع » را اراده مىكنيم ، چنين نيست كه لفظ اسد در معناى مجازى استعمال شده باشد و از نوع مجاز در كلمه باشد ، بلكه همواره در اين گونه موارد لفظ در معناى حقيقى خود استعمال مىشود ولى قبل از آن يك ادّعا و تنزيل و تصرف در امر عقلى صورت گرفته و ادعا شده كه رجل شجاع هم فردى از معناى واقعى اسد است و اسد دو گونه مصداق دارد : يكى مصداق واقعى آن كه حيوان معروف به سلطان جنگل است ، و ديگرى مصداق ادعايى آن كه انسان شجاع است و پس از ادعاى مذكور و تنزيل آدم شجاع به منزله شير درنده مستعملِ كلمه اسد را بر فرد ادعايى آن تطبيق مىنمايد . امام راحل به پيروى از استاد خود مرحوم علامه اصفهانى صاحب وقايه اين مطلب را به كليه مجازات معروف تسرّى داده‌اند و معتقدند كه باب مجازات باب بازى كردن با معانى و گذاشتن معنايى به جاى معناى ديگر و تطبيق آن بر افراد ادعايى و تنزيل است و اصولًا مجاز در حذف يا مجاز در كلمه ضرورتى ندارد . « 3 » مرحوم آيت الله العظمى بروجردى نيز همين عقيده را دارند و در نهاية الاصول مىخوانيم : « فنحن ندّعى فى جميع المجازات ما ادّعاه السكاكى فى خصوص الاستعارة » . « 4 » نظر امام اين است كه اساساً زيبايى و لطافت كلام در همين است كه چيزى در تقدير نباشد كه خلاف اصل است ( الاصل عدم التقدير ) و كلمه‌اى به معناى كلمه ديگر

--> ( 1 ) . كتاب البيع ، ج 1 ، ص 376 . ( 2 ) . طلاق ( 65 ) : 1 . ( 3 ) . انوار الهدايه ، ج 2 ، ص 40 . ( 4 ) . نهايهء الاصول ، ص 25 .