از يكديگر بودند . پس از عين نجس گرديدن ، ماليت شيء شرعاً زائل مىشود ، « 1 » ولى حق اولويت او باقى است و دليلى بر زوال آن نيست بلكه به حكم عقل و سيره عقلا ، دليل بر بقاى آن داريم در صورت شك در بقا هم از استصحابِ اين حق بهره مىگيريم . پاسخ : آيت‌الله خوئى ( رحمه الله ) : مستقل بودن اين حق و در عرض ملك بودن آن ثبوتاً و عقلًا ممكن است ولى در مقام اثبات هيچ دليلى بر آن نداريم و صرف ادعا است . « 2 » 2 . ملكيت حقيقتى است مشكّك و داراى مراتب مختلف و حق اختصاص از شئون و مراتب ملكيت است ؛ البته مرتبه ضعيف ملكيت است و مانعى ندارد كه مرتبه قوى آن از بين برود ولى مرتبه ضعيف آن باقى بماند . نظير رنگها و مزهها و بوها كه داراى مراتب ميباشند . يا براى مثال ، سياهى شديد برود ولى سياهى ضعيف باقى بماند . در مورد بحث ما هم وقتى انگورها شراب شد ماليت شرعى و ملكيت ، زائل شد ولى اولويت و حق اختصاص باقى است و بر فرض شك ، استصحاب مىشود . پاسخ : اين دليل دو اشكال مهم دارد : 1 . حق الاختصاص از مراتب ملكيت نيست تا عين آن باشد بلكه از لوازم و آثار و احكام آن است . اگر ملزوم زائل شود لازم آن نيز زائل مىشود ؛ زيرا حكم بدون موضوع نميماند . و ديگر اين كه به نظر ما در نجس العين فقط ماليت شرعى منتفى مىشود ، اما ملكيت باقى است و قطعاً حكم آن ( حق الاختصاص ) نيز باقى است . به همين جهت فتوا به بقاء اولويت ميدهيم . 3 . ادعاى اجماع بر بقاى حق اختصاص ، پس از زوال ماليت و ملكيت . پاسخ : اين دليل نيز ناتمام است و چند بار از اين ادعاهاى اجماع پاسخ دادهايم . 4 . هم از نظر سيره عقلا ، هم از نظر سيره متشرعه و هم از نظر روايات معصومين ،

--> ( 1 ) . از نظر مشهور ، ملكيت شيء آن هم زايل مىشود . ( 2 ) . مصباح الفقاهه ، ج 1 ، ص 143 و ج 3 ، ص 325 .