حديث دشوار است و حق ، اجمال آن است . نتيجه : هيچ دليلى بر حرمت بيع عصير عنبى يافت نشد ؛ لذا مشهور فقهاى متأخر به جواز آن فتوى داده‌اند ، به دليل عمومات باب معاملات و تجارات و ماليت عرفى و شرعى آن و سيره عقلا و استصحاب ماليت و جواز بيع . بنابراين استثنا كردن عصير عنبى كاملًا به‌جاست . استثناى دوم ، خريد و فروش بردة كافر « 1 » يك مقدمه : كافر اصلى كسى است كه از پدر و مادر كافر متولد مىشود و پس از تميز يا بلوغ ، كفر را اختيار مىكند و بر همان باقى است . كافر عرضى يا مرتد كسى است كه در مقطعى اسلام مىآورد ، سپس از اسلام برمىگردد و كافر مىشود . مرتد دو گونه است : 1 . مرتد فطرى كه از پدر و مادر مسلمان متولد مىشود و پس از بلوغ ، اسلام را اختيار مىكند ، سپس كافر مىشود . 2 . مرتد ملّى كه از پدر و مادر كافر متولد مىشود و پس از بلوغ ، كفر را اختيار مىكند ، سپس مسلمان مىشود و دوباره به كفر برمىگردد . مرتد فطرى اگر مرد باشد واجب القتل است و توبهاش در ظاهر پذيرفته نمىشود ولو در باطن پذيرفته شود . « 2 » بايد همسرش از او جدا شود و عدّه وفات نگه دارد . اموال مرتد هم بايد ميان ورثه تقسيم گردد . و اگر زن باشد كشته نميشود ولى او را بايد حبس كنند و بر او سخت‌گيرى كنند تا توبه كند و به آغوش اسلام برگردد ، و اگر توبه نكند براى هميشه در زندان مىماند . مرتد ملّى تا مدتى - كه نوعاً سه روز گفتهاند - توبه داده مىشود ، اگر در اين مدت توبه كرد چه بهتر و گرنه كشته مىشود و در اين مدت اموال او محترم و مال خود او است . و اگر زن باشد همان حكم مرتد فطرى ( حبس ابد ) را دارد . اصل بحث : در كتاب طهارت باب نجاسات انواع كفار ذكر شد و از نظر نجاست

--> ( 1 ) . اعم از كنيز و عبد . ( 2 ) . ابن صورت محل اختلاف است .