على محمدى خراسانى

458

شرح مكاسب (فارسى)

فرمود : معامله‌اش جايز نيست مگر اينكه مقدارى از آنها رادر پياله‌اى بدوشد سپس بگويد اين شيرى كه داخل ظرف است ( ضميمهء معلوم ) با آنچه در پستان حيوان است ( مجهول ) به فلان مبلغ مىفروشم آنگاه اگر بعداً معلوم شد كه چيزى در پستان نبوده تمام ثمن در مقابل همين شير موجود در پياله خواهد بود . « 1 » روايت پنجم : روايت عيص بن قاسم : از امام صادق عليه السلام پرسيدم مردى داراى انعام و چهار پايانى است و شير آنها را بدون پيمانه كردن مىفروشد ( كه همين قرينه است كه هنوز ندوشيده است ) امام عليه السلام فرمود : نَعَمْ حتّى تنقطع او شيئى منها ، يعنى اگر همهء آنها را فروخته بايد تمام آنها انقطاع و انفصال و تخلّص پيدا كند و چيزى در پستان نماند و اگر بخشى از آنها را فروخته بايد همراه باشد با مقدارى شير دوشيده شده كه ضميمه شود و معامله درست بشود « 2 » ( احتمال ديگر هم هست كه حتى تنقطع يعنى تا زمانى كه شيرها تمام شود كه كلّى و از بحث خارج مىشود . ) رويات ششم : صحيح ابن محبوب كه تا ابراهيم كرخى همهء روايت امامىِ عدل هستند ، كرخى مىگويد : از امام صادق عليه السلام پرسيدم : مردى از مرد ديگر پشم صد گوسفند را به ضميمهء آنچه در شكم گوسفندان است به فلان مبلغ خريدارى كرده است امام فرمود : اشكالى ندارد و اگر حيوانات حامله نبودند و چيزى در بطن آنها نبود سرمايهء مشترى در پشم تنها خلاصه مىشود و پولش در مقابل پشمهاخواهد بود . « 3 » روايت هفتم : روايت اسماعيل‌ها شمى از امام صادق عليه السلام : امام مسلمين از كفار ذمّى جزيه مىگيرد چه جزيهء سرانه كه سالانه از هر سرى مىگيرد و چه خراج و ماليات باغات مزارع و نيزارها و صيدگاهها و . . . حال مردى از حاكم مسلمين تمام اين خراجها را تقبّل مىكند و مىگويد : فلان مبلغ مىدهم و خراج اين منطقه را امسال به من واگذار كنيد اين معامله چه حكمى دارد ؟ امام فرمود : همين كه يكى از آن خراجها معلوم باشد و بداند كه به دستش برسد مىتواند كلّ آنها را تقبّل كند و لو نسبت به بقيّه نمىداند كه بدست او

--> ( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 12 ، ص 259 ، حديث دوّم از باب 8 . ( 2 ) . وسالئ الشيعه ، ج 12 ، ص 259 ، حديث اوّل از باب 12 . ( 3 ) . وسائل الشيعه ، ج 12 ، ص 261 ، حديث اوّل از باب 10 .