ج : نه امتحان كرده و نه در متن عقد وصفى ذكر شده و صرفاً بناگذارى قلبى بر اصل صحّت و سلامت مبيع گذاشته و با اين بناگذارى خريدارى كرده كه باز هم حمل بر متاع سالم مىشود و اگر فاسد بود حق الخيار دارد . 2 - و گاهى هدف مشترى فهميدن سلامتى مبيع نيست زيرا يقين دارد كه سالم است ولى غرض از امتحان اين است كه به يك مسلسله او صاف و خصوصيات زائد بر وصف صحّت و سلامت دسترسى پيدا كند كه در زيادى قيمت دخيل هستند مثلًا بدست آورد كه اين ميوه خيلى شيرين و خوشمزه است يا اين عطر خيلى خوشبو است و . . . در اين گونه موارد است كه اختبار يا توصيف ( با تفصيلى كه داديم ) لازم است و بناگذارى قلبى كافى نيست . قوله : و اطلاق : فقهاء به طور مطلق فرموده‌اند : هر آنچه كه هدف اصلى ، مزه يا بوى آن است خريد و فروش آن با وصف كردن جايز است ( و اختبار لازم نيست ) و قيد نكرده‌اند كه مراد چه نوع او صافى است ؟ او صافى كه دخيل در صحّت و سلامت‌اند ؟ يا او صاف زائده را هم مىگيرد ؟ ولى اين اطلاق را بايد بر دستهء اوّل ( وصف صحّت و سلامت ) حمل كرد و شامل دستهء دوّم نمىشود شاهد اين حمل : همين فقهاء بلافاصله پس از سخن مذكور : « يجوز شراء ما يراد طعمه او ريحه بالوصف » فرموده‌اند : شراء مطعومات و مشمومات بدون اختبار و بدون توصيف هم جايز است اگر قلباً بنارا بر صحّت و سلامت بگذارند و اين در خصوص وصف صحّت است و گرنه او صاف زائد بر وصف صحّت را با بناگذارى قلبى نتوان خريدارى كرد و حتماً اختبار يا وصف كردن لازم است . ( منتهى در وصف منضبط نه وصف غير منضبط ) قوله : و كيف كان : به عقيدهء مشهور و بلكه به قول ابن زهره « 1 » به فتواى همهء فقهاء ، بيع مطعومات و مشمومات و . . . با توصيف كردن هم حايز است و مخصوصاً نسبت به وصف صحّت و سلامت كه همه گفته‌اند جايز است . ولى از كلام ابن ادريس خلاف آن مستفاد است : وى

--> ( 1 ) . غنيه ص 211 .