ميزان غير متعارف در آن جنس ، اندازه‌گيرى كرد ؟ مكيل را با وزن كردن تقدير كرد ؟ موزون را با كيل و هكذا ؟ يا شرعاً جايز نيست و هر جنسى به تقدير متعارفش اندازه‌گيرى شود . ؟ در مسأله سه قول وجود دارد : 1 - مطلقاً تقدير به غير متعارف جايز است ( چه مكيل به وزن و چه موزون به كيل و چه معدود به آن دو ) 2 - مطلقاً تقدير به غير متعارف جايز نيست و حتماً بايد به متعارف باشد چه در مكيل يا موزون يا معدود . 3 - بيع مكيل به وزن كردن جايز است ولى بيع موزون به كيل كردن جايز نيست ، زيرا كه كيل هم به وزن بر مىگردد و وزن اصل است يعنى در اجناس مكيل هم روز اوّل پيمانه‌اى را وزن كرده و مقدار آن را با قيمت آن بدست مىآورند سپس پيمانه‌هاى بعدى را بر آن قياس محاسبه مىكنند ، پس وزن كردن اصل است و مكيل را به وزن مىتوان فروخت و اگر به كيل تجويز شده براى تسهيل و آسان گرفتن است و گرنه اصل وزن كردن است . ضمن اينكه وزن اضبط است و دقّت بيشترى دارد و خطايش كمتر از كيل كردن است و عدول از آن به كيل براى سهولت امر است . قوله : فالمحكّى : شهيد اوّل در كتاب دروس در باب بيع سلف يا سلم ( بيعى كه ثمن در آن مشخّص باشد و آن را نقداً در مجلس معامله تحويل دهند و مثمن در آن كلّى و مضمون در ذمّه و داراى مدّت معلومى باشد . ) فرمود : بيع به تقدير غير متعارف مطلقاً صحيح است چه جنس مكيل را به وزن معامله كنند و چه جنس موزون را به كيل معامله كنند و براى اين منظور به روايت وهب از امام صادق عليه السلام استناد كرده كه امام عليه السلام از قول پدرش امام باقر عليه السلام از قول امام على عليه السلام چنين نقل كرده‌اند : لا بأس بسلف ما يوزن فيما يكال و ما يكال فيما يوزن « 1 » برداشت شهيد اين است : مانعى ندارد جنسى را كه موزون است و بايد به وزن معامله شود به كيل پيش فروش كنند و بيع سلف روى آن انجام دهند ( يعنى به جاى اينكه موزون را با وزن معامله كنند با كيل پيش فروش مىكنند . ) و نيز مانعى ندارد كه جنس مكيل را به

--> ( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 13 ، ص 63 ، باب 7 ، حديث اوّل .