على محمدى خراسانى

305

شرح مكاسب (فارسى)

وزن معامله كنند . پس به تقدير غير متعارف هم صحيح است . « 1 » قوله : و لا يخفى : مرحوم شيخ مىفرمايد : روايت مزبور هم از لحاظ سند مشكل دارد چون راوىِ آن وَهَبْ است و او مجهول الحال است . و هم به لحاظ دلالت بر مطلب شهيد دلالت نمىكند زيرا اگر منظور آن بود كه شهيد فرمود ، خوب بود امام عليه السلام بفرمايد : لا بأس بسلف ما يوزن كيلًا او بالكيل و ما يكال و زناً او بالوزن ، كه در تعبير خود شهيد هم اين گونه آمده بود ولى تعبير روايت كه اين نيست ، روايت ما يكال فيما يوزن و ما يوزن فيما يكال دارد و منظور آن است كه در بيع سلف يكى از عوضين ما يوزن يعنى موزون باشد ( جنسى كه به وزن تقدير مىشود . ) و ديگرى ما يكال يعنى مكيل باشد ( جنسى كه به كيل تقدير مىشود ) و امام مىخواهد بفرمايد : لازم نيست ثمن مكيل هم مكيل باشد ، ثمن موزون هم موزون باشد ، يا ثمن مكيل و موزون نقد رائج باشد بلكه مىتوان ثمن مكيل را موزون قرار داد و بالعكس ، و لا بأس به پيشكى دادن ما يوزن يعنى ثمنى كه موزون است در مقابل ما يكال يعنى مبيعى كه مكيل است و يا بالعكس ( مثلًا صد من ميوه مىدهد كه موزون است و در مقابل ده پيمانه گندم پيش خريد مىكند كه مكيل است و يا بالعكس ) و روايت متعرض نشده كه : حالا اين ما يكال را كه مبيع قرار داديد به كيل معامله كرده باشيد يا به وزن ، اين ما يوزن را كه ثمن قرار داد به وزن معامله شده يا به كيل و غيره ، پس حديث مزبور به درد شما نمىخورد . قوله : و يعضده : عملكرد شيخ طوسى ره نيز برداشت ما را تقويت مىكند چه ايشان هم روايت وهب را در باب « اسلاف الزيت فى السمن » ( پيشكى دادن روغن زيتون در مقابل روغن حيوانى ) آورده كه ثمن زيتون است و مثمن روغن حيوانى ، و امّا اينكه اينها را با وزن معامله كنند يا با كيل هم مىشود مطرح نيست . « 2 » ( البته به شيخ طوسى مىتوان اعتراض كرد كه زيتون در مقابل روغن حيوانى با روايت مزبور دمساز نيست چون روايت سخن از مبادلهء مكيل و موزون مطرح كرده و در فرع شيخ هر يك از زيتون و روغن حيوانى موزون هستند و مبادلهء موزون به موزون است . )

--> ( 1 ) . دروس ، ج 3 ، ص 253 . ( 2 ) . استبصار ، ج 3 ص 79 .