نقد ) شماره كردن آنها هم كافى است ، چون طرفين آنها را مىبينند و با شمردن معامله مىكنند ( و كوچك يا بزرگ بودن را خودشان ديده و راضى شده‌اند . ) « 1 » قوله : و قد صرّح : همين علّامه ره در تذكره تصريح كرده به اينكه : ربا در خربزه نمىآيد و در انار هم تا وقتى تر و تازه است نمىآيد چون در اين حالت موزون نيستند و به وزن معامله نمىشوند تا ربا بردار باشند ، بلكه معدودند . ولى همين انار وقتى خشك شد ( دانه‌هايش را در آوردند و در آفتاب خشك كردند . ) ربا بردار است چون با وزن معامله مىشود و نيز از كلام علّامه استفاده مىشود كه : خيار چمبر و هلو و زرد آلو نيز موزون نيستند و با شمارش معامله مىشوند . « 2 » قوله : و كل ذلك : مرحوم شيخ به تمام فرازهاى كلام علّامه معترض است و مىفرمايد : همهء اينها قابل تأمّل است ، چرا كه در همهء آنها اگر وزن نشوند و به شماره معامله شوند گاهى غرر و خطر و جهالت پيش مىآيد . و فتواى خود شيخ اين است كه عرفاً تقدير ماليّت و بدست آوردن مقدار ماليّت آنها با وزن كردن است آرى گرد و ، تخم مرغ و . . . با شمارش است . ( البته اگر مناط عرف شد به لحاظ ازمنه و امكنه متعارفها متفاوت است و چه بسا چيزى در زمانى با شمارش كردن معامله مىشد و امروزه با وزن كردن بيع مىشود ، چيزى در منطقه‌اى موزون و جاى ديگر مكيل است ، در جائى معدود و جاى ديگر موزون است و بايد عرف همان منطقه مراعات شود تا غرر پيش نيايد . )

--> ( 1 ) . قواعد ، ج 1 ، ص 136 . ( 2 ) . تذكره ، ج 1 ص 484 .