2 - و گاهى با تصديق بايع و اعتماد به اخبار او معامله مىكند . و منظور حديث از « لا يصلح الّا بكيلٍ » صورت اوّل است و گرنه در فرض دوّم مجازفه و گزاف صدق نمىكند ، در حالى كه منظور ساير نصوص و نيز فتاواى قوم صورت دوّم است پس روايت مشتمل بر حكم خلاف مشهور نيست . سپس كلامى از علّامه در تذكره نقل مىكنند كه با صورت دوّم از دو صورت مذكور مىسازد « 1 » و كلامى از علّامه در تحرير نقل مىكنند كه با صورت اوّل تطبيق مىكند « 2 » و نيازى به بيان ندارد . اشكال سوّم : در پايان حديث امام عليه السلام فرمود : هذا يكره . . . يعنى بيع طعام به نحو گزاف ( بدون كيل و وزن ) مكروه است و كراهت دليل بر بطلان نيست زيرا هر مكروهى جايز و قابل ارتكاب است ، در حالى كه مدّعاى شما بطلان بيع مورد روايت است ، پس اين صحيحه به درد آن مُدّعا نمىخورد . مرحوم شيخ مىفرمايد : كلمهء كراهت در صدر اوّل و در لسان ائمه عليه السلام به معناى مصطلح امروزىاش نبوده كه در مقابل حرمت باشد بلكه به معناى لغوىِ كلمه يعنى مبغوضيّت بود كه اعمّ از حرمت و كراهت مصطلح است و چون اعمّ است و دو احتمالى است با ظهور كلمهء لا يصلح ( طبق يك نسخه ) و يا كلمهء لا يصّح ( طبق نسخهء من لا يحضر ) قدرت معارضه ندارد و ظهور آنها در فساد و بطلان بيع مذكور مقدم است . پس صحيحهء حلبى دليل بر مطلب ما شد كه مكيل و موزون را فقط بايد به كيل و وزن فروخت و بدون آن معامله‌اش باطل است . ( چون تنها راه رفع غرر همان كيل و وزن است . ) روايت دوّم : روايت ابن محبوب از زرعه از سماعه : از امام عليه السلام راجع به خريدن طعام و مطلق مكيل و موزون ( عطف عام بر خاص است ) پرسيدم كه آيا اينها را بدون كيل و وزن مىتوان خريد ؟ حضرت فرمود : اگر آنها را از مردى خريدارى كنى كه خودش كيل و وزن كرده و مقدار مبيع از پيش معلوم شده و خودش با كيل و وزن از مالك اصلى خريده و به شما مىفروشد و اخبار به كيل و وزن مىكند اشكالى ندارد كه به نحو مرابحه‌اى با او

--> ( 1 ) . تذكرة ، ج 1 ، ص 470 . ( 2 ) . تحرير ، ج 1 ص 177 .