على محمدى خراسانى
148
شرح مكاسب (فارسى)
آمده : 1 - سرىّ بر وزن قوىّ به معناى شيئى نفيس و كنايه از ملك طلق بودن است و در متن مكاسب همين آمده و منظور اين است كه امام حسن عليه السلام اين حصّه را ملك طلق خويش قرار دهد . 2 - سَرى بدون تشديد كه معنايش معلوم نيست . 3 - شراء باشد كه مصدر به معناى اسم مفعول است اى المشتَرى يعنى امام حسن حصّه را براى خود خريدارى كند . 4 - شَرْوى به معناى مثل باشد كه نصيبى از مال وقف را بفروشد و آن را تبديل كند و مثل آن را وقف كند . ) يعنى ملك طلق خويش قرار دهد و به خودش تمليك كند و وقفيّت را در اين حصّه به هم بزند . ( شاهد دوّم ) سپس فرمود : اولاد على و موالى آنها و اموال آنها بدست حسن بن على است ( منظور اموال موقوفهاى است كه امام على عليه السلام بر آنها وقف كرده و حسن عليه السلام را متولّى قرار داده ) و اگر حسن بن على منزل مسكونىاش غير موقوفه است و اين خانهء وقفى كه در ينبع است مورد نيازش نيست و تصميم گرفت آن را بفروشد مانعى ندارد و مىتواند بفروشد ( شاهد سوّم ) و سپس پول منزل را سه قسمت كند و يك قسمت آن را در راه خدا و وجوه خيريّه مصرف كند و يك سوّم آن را به بنى هاشم و بنى المطلّب بدهد و يك سوّم را در ميان آل ابوطالب قرار دهد . و اگر براى حسن بن على عليه السلام حادثهاى پيش آمد تمام اين اختيارات به حسين بن على عليه السلام مىرسد و اگر براى حسين بن عليه السلام هم حادثهاى پيش آمد فردى را از بنى هاشم انتخاب مىكند و او را ناظر بر اين وقف قرار مىدهد و اين ناظر حقّ بيع ندارد بلكه بايد موقوفه را حفظ كند و منافع آن را در راه خدا و منسوبين از بنى هاشم و بنى المطلّب و افراد نزديك و دور قرار دهد و اين موقوفه را نه حق دارد بفروشد و نه قابل هبه و نه ارث بردن است . « 1 » قوله : و ظاهرها : بحث ما در اين بود كه با اشتراط بيع از سوى واقف ، موقوف عليهم حق دارند بفروشند ولى نه براى بطن موجود بلكه براى كلّيه بطون كه بفروشند و تبديل كنند ، ولى سه شاهدى كه در اين صحيحه است مطلب بالاترى را دلالت داشت كه بطن موجود حق
--> ( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 13 ، ص 312 - 313 ، باب 10 ، حديث 4 .