على محمدى خراسانى

541

شرح مكاسب (فارسى)

[ مسئله دوم : فضولى براى مالك متاعى را خريدارى كند و يا ] ( مسئلهء دوّم ) مسئلهء دوّم از مجموع سه مسئلهء بيع فضولى دربارهء اينست كه : فضولى براى مالك اصلى متاعى را خريدارى مىكند ، يا از ناحيهء او متاعى را مىفروشد ولى پيشاپيش مالك اصلى او را از اين كار منع و نهى كرده و به او گفته است كه : حق ندارى ملك مرا بفروشى و . . . آيا اين بيع فضولى صحيح است يا باطل ؟ مشهور فقهاء برآنند كه : همانطوريكه بيع فضولى بدون منع سابق [ مسئله اولى ] صحيح بود و با اجازهء مالك اصلى براى او واقع مىشد هكذا بيع فضولى با منع سابق هم صحيح است يعنى با اجازهء مالك براى او واقع مىشود . ولى از برخى تعبيرات تلويحا يا تصريحا يا ظهورا استفاده مىشود كه : شرط صحّت بيع فضولى آنست كه : منع سابقى در ميان نباشد و گرنه باطل است : يكى از عبارات عبارت فخر المحقّقين است ، وى خودش بيع فضولى را مطلقا باطل مىداند ، ولى از زبان مجوّزين و قائلين به صحّت اين گونه نقل كرده : برخى از مجوّزين بيع فضولى مىگويند : در صحت بيع فضولى عدم سبق نهى و منع مالك شرط است پس اگر منع سابق در كار بود حتما باطل است . يكى ديگر از عبارات عبارت علّامه در تذكره در باب نكاح است ، ايشان