على محمدى خراسانى

506

شرح مكاسب (فارسى)

حاصل كلام امام على عليه السّلام آنست كه : اگر در مورد وكيل معزول بيع محكوم به صحّت است نكاح به طريق اولى بايد صحيح باشد . : قوله : فدّل : سئوال : اين روايت چه ضررى به مستدلّ دارد ؟ جواب : مستدلّ در استدلال خود باب نكاح را اصل و باب بيع را فرع قرار داد و گفت : اگر نكاح فضولى صحيح باشد پس بيع فضولى به طريق اولى صحيح خواهد بود . ولى امام عليه السّلام در اين حديث عكس كرده يعنى باب بيع را اصل و باب نكاح را فرع قرار داده و فرموده : اگر بيع وكيل معزول صحيح است پس به طريق اولى بايد نكاحش صحيح باشد ، آنگاه طبق كلام امام نكاح فرع بيع است و قانون قياس اولويت آنست كه : حكمى كه براى اصل ثابت شد به طريق اولى براى فرع ثابت است امّا حكمى كه براى فرع ثابت بود كه نتوان گفت : به طريق اولى براى اصل ثابت است ، و گرنه اصل و فرعى نخواهيم داشت ، اولويّتى نخواهيم داشت . پس طرز استدلال مستدلّ با حكم عامّه مىسازد نه با اين روايت كه از امام على عليه السّلام آورديم . [ و وجوهى هم كه براى اولويّت ذكر شد شبه وجوه اجتهادى و استحسانى خواهد بود كه در قبال نصّ صريح فاقد ارزش است . ] : قوله : بقى الكلام : كلمه‌اى در روايت امام على عليه السّلام بود كه فرمود : النكاح اولى و اجدر ان يحتاط فيه . . . منظور امام عليه السّلام از احتياط چيست ؟ احتياط مصطلح كه همان احتياط تام و مطلق باشد عبارتست از تحفّظ و مواظبت بر واقع و مراعات جميع احتمالات ، يعنى تحصيل موافقت قطعيه و اتيان به جميع احتمالات ، و كارى بكند كه على كلّ حال و تقدير به واقع برسد و يقين كند كه واقع هركدام بود انجام داده و امتثال