قوله : و لعلّهم : [ رأى مرحوم شيخ ] سپس مرحوم شيخ درصدد توجيه برآمده و مىفرمايد : شايد مراد اين جماعت از يوم البيع ، يوم القبض باشد [ كه روز ضمان است و قائل دارد و قبلا در صحيحهء ابى ولّاد بحث شد . ] و اگر بپرسيد : پس چرا تعبير به يوم البيع كرده‌اند ؟ خواهيم گفت : براى اينكه معمولا زمان بيع و زمان قبض يكى است ، يعنى همان لحظه كه معامله مىكنند قبض و اقباض هم صورت مىگيرد ، بدين جهت تعبير به يوم البيع كردند . [ نظير يوم المخالفة و يوم الاكتراء كه در صحيحه گذشت . ] : قوله : فافهم : شايد اشاره به بعد اين توجيه باشد زيرا اين بزرگان اهل فن بوده و روى تعبير آنان حساب مىشود و اگر يوم البيع مىگويد يعنى آن روز برايش ملاك است ولى با همهء بعد توجيه ، ناچاريم از اين حمل زيرا ظاهر كلامشان بيّن الفساد است . : قوله : ثم انّه لا عبرة : احتمال پنجم و ششم : اگر مال قيمى كه تلف شده پس از تلف هم تا روزى كه ضامن قيمت را بدهد [ يوم الاداء ] كما كان ارتفاع قيمت داشت ، آيا اين زيادى قيمت را هم ضامن بايد بپردازد يا خير ؟ همهء فقهاء در قيميات متفق القول مىگويند : ارتفاع قيمت پس از تلف مضمون نيست . ولى در عين حال محقّق در شرايع « 1 » در اين مورد ترديد كرده و فرموده : « فيه تردّد » . حال اگر ارتفاع قيمت پس از تلف را هم مطرح كنيم دو احتمال پديد مىآيد : 1 - شايد مراد اين باشد كه قيمت يوم الاداء را بدهد . 2 - و شايد ملاك اعلى القيم از روز غصب تا روز اداء را بايد بدهد . مرحوم شيخ مىفرمايد : شايد وجه اين تردّد آن باشد كه : در قيميات هم

--> ( 1 ) شرائع الاسلام ، ج 3 ، ص 240 .