دسترسى پيدا كرد ، همانند حنطه ، شعير و . . . ولى قيمى آن مالى است كه يا اصلا مماثل كذائى ندارد و يا اگر دارد اتّفاقى و تصادفى و نادر الوجود است مانند حيوانات كه دو گوسفند از هر جهت مثل هم باشد ناياب يا كمياب است و هكذا ميوه‌ها كه دو خربزهء از هر جهت مثل هم مگر اتّفاقى پيدا شود و . . . حال اصل مسئله اينست : اگر مبيعى كه مشترى به بيع فاسد از بايع قبض كرده و در دست او تلف شده از اجناس قيمى باشد [ كه مثل يا ندارد و يا بسيار كم دارد . ] آيا وى ضامن به قيمت عين تالف است ؟ يا مثل را هرچند كم است بايد بپردازد ؟ [ سه رأى در اين‌باره ] از مجموع صدر و ذيل كلام مرحوم شيخ سه نظريّه در اين باره بدست مىآيد : 1 - مشهور برآنند كه : در مثليّات مثل واجب بود ، و در قيميّات هم قيمت واجب است براى قول مشهور مىتوان سه دليل اقامه كرد : 1 - اجماع : بعضىها مدّعى شده‌اند كه : وجوب قيمت در قيميّات اجماعى است . « 1 » 2 - اخبار پراكنده‌اى كه در اموال قيمى وارد شده و بر ضمان به قيمت دلالت دارند . [ منظور رواياتى است كه مرحوم سيّد « 2 » در حاشيه آورده ، و ذيلا برخى را مىآوريم : روايت سكونى از امام صادق عليه السّلام در رابطه با سفرهء مطروحه در طريق : قال عليه السّلام انّ امير المؤمنين عليه السّلام سئل عن سفرة وجدت في الطريق مطروحة كثير لحمها و خبزها و جبنها و بيضها و فيها سكين ، فقال

--> ( 1 ) مفتاح الكرامة ، ج 6 ، ص 243 . ( 2 ) حاشية السيّد على المكاسب ، ص 103 .