على محمدى خراسانى

171

شرح مكاسب (فارسى)

( امر هفتم ) ( قيميّات ) قوله : السابع : امر هفتم و آخرين امر از اموريكه بر مقبوض به عقد فاسد متفرّع شده راجع به ضمان قيميّات است . قبل از هر چيز بايد بدانيم كه : از تعاريفى كه سابقا براى مثلى ذكر شد و طبعا ضدّ آن براى قيمى مطرح مىشد ، معلوم گرديد كه تعريف جامعى نداريم . ولى در عين حال در كلمات بزرگان معيارها و ضوابطى براى باز شناسى مثلى از قيمى ذكر شده كه در اين مقدّمه به دو ضابطه اشاره مىكنيم : 1 - مرحوم شهيدى فرموده : ماليّت اشياء مختلف است : گاهى ماليّت به اعتبار قدر جامع و صفات كلّى است بگونه‌ايكه خصوصيّات فرديّه و شخصيّه در آن دخيل نيست . مانند گندم و جو و ساير حبوبات و آب و . . . اينها را مثلى گويند . و گاهى ماليّت و ارزش يك شىء به اعتبار خصوصيات فرديّهء آن است و كارى به جامع نداريم . مانند حيوانات ، مركبّات و . . . اينها را قيمى گويند . « 1 » 2 - مثلى آن اموالى را گويند كه مماثل آنها و چيزى كه از هر جهت شبيه آنها باشد ، فراوان يافت مىشود و غالب الوجود است و به سهولت مىتوان بدان

--> ( 1 ) هداية الطالب ، ص 224 .