حريم خويش را درهم شكست ، و چنين مؤمنى احترام ندارد نه پيش خدا و نه خلق خدا . مرحوم شيخ مىفرمايد : ظواهر نصوص و فتاوى اطلاق دارد و احتمال ثانى را دلالت دارد كه سبّ مطلقا جايز است ، و اين را شهيد ثانى در شرح لمعه فرموده « 1 » ولى احوط استحبابى احتمال اوّل است كه از باب نهى از منكر و با رعايت آن شروط باشد . لانّه القدر المتيقّن . 2 - شخص مبتدع و بدعت‌گذار هم استثناء شده و سبّ او جايز است ، و دليل جواز ، روايتى است از خاتم الانبياء صلى اللّه عليه و آله كه فرموده : پس از من هنگامى كه اهل بدعتها را ديديد [ كسانى كه نافله‌ها را به جماعت مىدانند و . . . كه به اعتقاد ما در صدر اسلام خيلى بدعتها در دين ايجاد شد و مطاعن خلفا در كتب مربوطه مسطور است . ] از آنان اظهار برائت و بيزارى كنيد ، بسيار آنان را سبّ كنيد ، زياده بر آنان عيب‌گيرى كنيد « 2 » [ باشد كه متنبّه شوند و از انحرافات و بدعتها دست بردارند . ] [ البته روايت دنباله‌اى هم دارد و آن اينكه : و با هتوهم كى لا يطمعوا فى الفساد فى الاسلام ، و يحذر هم الناس ، و لا يتعلمون من بدعهم ، يكتب الله لهم بذلك الحسنات ، و يرفع لكم به الدرجات فى الآخرة ] 3 - شيخ مىفرمايد : علاوه بر دو مورد مذكور ، ممكن است ما مورد سوّمى را استثناء كنيم و بگوئيم : در آنجا هم سبّ حرام نيست ، و آن موردى است كه شخص مسبوب و سبّ شده ، از اين ناحيه ناراحت و متأثّر و متأذّى نشود ، و برحسب عرف موجب نقص و عيبى و اهانتى به مسبوب نگردد ، مانند سبّ پدر نسبت به فرزند ، مولى نسبت به عبد ، استاد نسبت به شاگرد ، كه وقتى مىبيند طرف كار ناپسندى انجام داده به او مىگويد : اى الاغ ، يا وقتى او را خشمگين

--> ( 1 ) شرح لمعه ج 9 ص 175 . ( 2 ) وسائل الشيعه ج 11 ص 508 ، باب 39 ، من ابواب الامر بالمعروف . . . حديث اوّل .