رأى سوّم در مسئله ، نظريّه مفيد در مقنعه « 1 » و قاضى ابن براج « 2 » ( ره ) است : اين دو بزرگوار فرموده‌اند : اخذ جعل از متحاكمين براى قاضىاى كه على علم و بحقّ حكم مىكند جايز و بلامانع است . و دو دليل هم آورده‌اند : 1 - اصل : منظور همان الاصل فى الاشياء الاباحه است كه اصل اوّلى و عقلى در اشياء است . 2 - روايت حمزة بن حمران « 3 » : راوى گويد : از امام صادق شنيدم كه مىفرمود : هركس به علم خويش استرزاق و استيكال [ علم فروشى كردن و نان خوردن ] نمايد فقير خواهد شد . به امام عرض كردم : يابن رسول الله صلّى اللّه عليه و آله در ميان شيعيان شما گروهى هستند [ محدّثين و مبلغّين و . . . ] كه علوم و معارف شما را متحمّل گشته و فرا مىگيرند و سپس آن را در ميان شيعيان نشر مىدهند و متقابلا شيعيان شما هم آنها را از انعام و هدايا و صله‌ها محروم نمىكنند [ بلكه آنان را گرامى داشته ، ضيافت نموده در هنگام بدرقه هدايائى به آنان مىدهند ] آيا پس اينها هم مصداق مستأكل بعلمه هستند ؟ و كارشان مذموم است ؟ حضرت فرمود : خير اينان مستأكلين به علم خويش نيستند ، منحصرا مستأكل به علم كسى است كه بدون علم و اطلاع از موازين قضاوت ، و بدون هدايت و راهنمائى از طرف خداوند ، فتوى صادر مىكند يا قضاوت مىنمايد تا در نتيجه

--> ( 1 ) المقنعة ص 588 . ( 2 ) المهذّب ج 1 ص 346 . ( 3 ) وسائل الشيعه ج 18 ص 102 باب 11 من ابواب صفات القاضى حديث 12 و معانى الاخبار ص 181 .