بود غشّ صدق مىكند و حرام است و لا فرق در اينكه : اغتشاش و امتزاج و اختلاط از ناحيهء خود بايع باشد يا از ناحيهء شخص ديگر و يا خود به خود جنسها در انبار مخلوط شده باشد و در دو صورت اوّل هم لا فرق كه غاشّ و مازج به قصد تلبيس امر بر مشترى اين كار را كرده باشد يا به قصدهاى ديگر [ مثلا مقدارى آب با شير ممزوج كرد تا خود و بچّه‌هايش استفاده كنند يا به ديگرى هدّيه كند و يا مقدارى برنج جيّد و ردّى را خلط كرد تا ضيافت شامى ترتيب دهد ولى بعدا رأيش برگشت و درصدد فروش آنها برآمد كه از اوّل قصد تلبيس نداشته ] بنابراين اگر اتفاقا و تصادفا مزج صورت گرفته يا به منظورى غير از تلبيس و خيانت واقع شده باز هم اعلام به عيب خفّى [ فعلى و لو شأنا جلّى باشد ] واجب است و ترك آن حرام است . [ و دليل اين تعميم اطلاقات روايات است . ] قوله : و يمكن : نظير مطلبى كه در الّا ان ينزّل ذكر شد باز در اينجا هم مىآورند و در واقع نظريّه مرحوم شيخ در باب صدق غشّ همين است . بيان ذلك : ما اگرچه به اطلاقات تمسك كرديم و گفتيم : تمامى صور مذكور در نكته سوّم را شامل است و مطلقا اعلام واجب است ولى كسى را رسد كه ادّعا كند كه اخبار غشّ تنها صورتى را كه خلط عمدى بوده و به فعل بايع بوده و آن هم به قصد تلبيس امر بر مشترى اين كار را كرده شامل مىشوند [ باز به همان دليل كه غش از عناوين قصديّه است . . . ] و امّا صورتى را كه جيّدوردّى خود به خود ممزوج شده يا به قصدهاى ديگر بيع جايز است و اعلام هم واجب نيست . قوله : نعم اين جمله را در نكتهء چهارم توضيح خواهيم داد . قوله : فالعبرة : اين جمله در واقع متفرع بر الّا ان ينزّل ، و يمكن ان يمنع است و نتيجه آن دو