على محمدى خراسانى

74

شرح مكاسب (فارسى)

انتفاع نيست و مشترى از آن سودى نمىبرد زيرا كه منى را كه نمىخواهد بخورد ، بلكه به‌منظور انتاج ولد كارآيى دارد آن هم كه با فرض وقوعش در خارج رحم منتفى است . و اگر در داخل رحم واقع شود باز هم لا ينتفع به المشترى انتفاعا يتوقف على الشراء ، زيرا منى در داخل رحم مادامى كه منى است و به ولد تبديل نشده ، پرواضح است كه براى مشترى منفعت محلله‌اى ندارد ، و وقتى هم كه از منى بودن درآمد و استحاله شد و به ولد تبديل شد باز هم براى مشترى قابل انتفاع از حيث شراء نيست زيرا كه يا ولد ، ولد حيوانى از حيوانات است و يا انسانى از انسانها ، اگر ولد حيوان باشد كه قابل تملك و بيع نيست چرا كه از نظر عرف و عقلاء [ شرع هم امضا كرده ] در حيوانات ، ولد تابع مادر است نه تابع منى و مالك منى ، پس هركسى مالك حيوان بود مالك نمائش هم هست چه مالك خود حيوان شخص ديگرى باشد ولد هم مال اوست و به مشترى نمىرسد و چه خود مشترى باشد كه باز ولد مجانا مال او است و در برابر ملك خود معنا ندارد كه ثمن و بهائى بپردازد . پس بهرحال از ناحيه پول دادن و خريدن سودى عايد مشترى نمىشود . و در مورد انسان هم كه دليل شرعى داريم بر الحاق ولد به پدر و قرآن فرموده : ادْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ و هرمردى كه نطفه مال او است فرزند هم مال او است و قابل تملك نيست تا كسى آن را خريده و منفعت ببرد ، درنتيجه علىاىّحال منى داراى منفعت محللهء مقصوده نيست تا بيع آن حلال باشد . [ نكته‌اى كه بايد توجه داشت اينكه : امروزه و فى زماننا هذا براى منى هم منافع محللهء مقصوده وجود دارد و آن منفعت استنتاج ولد است و لذا خريد و فروش هم مىشود و بقول مرحوم شهيدى در حاشيه : بيع المنى نه حرام است و نه فاسد ، آرى در ازمنه متقدمه كزمان الشيخ الاعظم اين گونه نبوده و لذا