دليل شرعى معتبر از آنها نهى شده است ، تجارت با آنها حرام است . حالا چه آن شيئ از مأكولات است و از جهت اكلش حرام است و منفعت اصلى آن اكلش مىباشد مثل ميته و گوشت خوك و . . . و يا از جهت شربش نهى شده مثل خمر و خون و بول و . . . و يا از جهت كسبش حرام شده مثل اكتساب به غناء و آلات لهو و لعب و آلات قمار و هجاء المؤمن و . . . و يا از جهت نكاحش تحريم شده است مثل موطوئه پدر ، و يا از حيث ملكيّتش نهى شده ، مثل : تملك اموالى كه موقوفه است ، و يا از جهت امساكش نهى شده ، مثل : امساك صليب و صنم و كتب ضلال و . . . و يا از جهت هبه كردنش به ديگران نهى شده ، و يا از حيث عاريه دادنش به ديگران كه مجانا از آن انتفاع ببرند نهى شده است كه هريك از اينها منفعت اصلى چيزهايى است كه ذكر شد و منافع ديگرش ناچيز است ، و لذا اينها امورى است كه فيه الفساد و جهت صلاح قابل توجّهى ندارند . ضابطهء ديگر : و يا هرچيزى كه فساد محض ندارد ولى در آن شيئ وجهى از وجوه فساد است و جهت فسادش هم قابل توجه است ولى جهت صلاح قابل توجه نيز دارد اينجا هم بيع و شراء آن به‌جهت فسادش حرام و منهى عنه است مثل بيع العنب لاجل ان يعمل خمرا مفسده است ، بيع الخمر لاجل ان يشرب ، مفسده است ولى بيع عنب براى شيره و سركه درست كردن حلال است . و امّا مثالهاى مذكور در روايت : مثل بيع به بيع ربوى كه نفس ربا به معناى زيادى است و اگر از روى رضايت باشد در باب هبه مثلا بلامانع است ولى خصوص بيع به اين نحو حرام و منهى است و قرآن فرموده : أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا . و مانند بيع ميته كه خود ميته قطع‌نظر از بيع ، حرام و داراى مفسده است و