على محمدى خراسانى
113
شرح مكاسب (فارسى)
و البتّه همهء آنها پس از سه روز يا مدت كوتاهى نابود شدند و در آن حال توالد و تناسل و زاد و ولدى نداشتند كه ميمونهاى امروزى از نسل آنها باشند بلكه چون اين حيوانات به شكل آن مسوخ هستند لذا نامشان را مسوخ گذاشتهاند و در حقيقت آن اسم براى اين حيوانات استعاره آورده شده و به علاقه مشابهت بر آنها اطلاق شده است . ] حال آيا خريد و فروش اين گونه از حيوانات جايز است يا خير ؟ بعضى از فقهاء « 1 » فرمودهاند : جايز نيست بدليل اينكه اينها نجس هستند و بايد از نجس اجتناب كرد و به حكم ادلّهء ماضيه بيع آنها حرام است . مرحوم شيخ مىفرمايد : به عقيدهء ما اين نوع از حيوانات طاهر العين هستند و طبعا جاى بحث از آنها در ما نحن فيه نيست چرا كه از بيع اعيان نجسه و متنجّسه گفتگو داريم نه از چيزهاى ديگر و اينها هم كه نجس نيستند تا نيازى به بحث از آن باشد ، و اگر احيانا بيع آنها حرام باشد نه از حيث نجس بودن آنها است بلكه از حيث عدم منافع محللّه است كه در نوع ثالث از انواع خمسه خواهد آمد كه اعيان طاهرهاى كه داراى منافع مباحهء مقصوده نباشند ماليت نداشته و بالنتيجه بيع و شراء هم ندارند و فعلا مورد بحث نيست . [ موارد استثنا ] قوله : و امّا المستثنى : در اوّل نوع اوّل فرمودند : الاكتساب بالاعيان النجسة عداما استثنى ، اينك وقت آنست كه آن مستثنيات را عنوان كنيم يعنى چيزهايى كه از اعيان نجسه يا متنجسه هستند و معذلك مشهور آنها را استثنا كرده و فتوى به جواز بيع آنها دادهاند و آنها چهار چيز است كه طى چهار مسأله عنوان مىشود .
--> ( 1 ) مبسوط ج 2 ص 165 - 166 كه مسوخ را از اعيان نحسه دانسته و بر آن ادّعاى اجماع كرده .