صاحبان صحاح را از خطر اتهام گرايش به تحريف قرآن ( به دليل ذكر اين روايات ) در امان مىدارد . نظريه نسخ التلاوة در مقام ثبوت قابل دفاع است ؛ اما در مقام تطبيق بر موارد و مصاديق با نارسايىهاى جدى مواجه است ، از جمله كاستىهايى كه برخى از مفسران شيعه و نيز محققان اهل سنت در اين نظريه مطرح كرده‌اند ، عبارت است از : الف ) اين احاديث اخبار آحادند ، بديهى است هرگز نمىتوان با خبر واحد ، آيه‌اى از آيات قرآن يا نسخ آن را اثبات كرد . « 1 » ب ) آيات نسخ‌شده‌اى كه در مضامين اين اخبار به چشم مىخورند بايد مانند آيات ديگر قرآن از اوصاف و ويژگىهاى قرآن از نظر اسلوب و جهات فصاحت و بلاغت در حد اعجاز باشند ، چون بنابراين نظريه آنها نيز وحى قرآنى بوده سپس نسخ شده‌اند ، ليكن اين موارد از آيات نسخ شده از اين جهات تهى و در آنها اضطراب و اختلاف فراوان است و اين حكايت از بيگانگى آنها با آيات وحى دارد . « 2 » ج ) نسخ آيات در عصر نزول وحى امكان دارد ، در حالى كه لحن برخى از اين اخبار از نسخ پس از وفات پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و انقطاع وحى خبر مىدهد به طور نمونه مالك بن انس با سند خود از عايشه چنين خبر داده است : كانت فيما انزل من القرآن « عشر رضعات معلومات يحرمن » ثم نسخن ب « خمس رضعات معلومات » فتوفّى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و هنّ فيما يقرأ من القرآن . از جمله آيات قرآن اين بود ، ده بار شير دادن معلوم ، نشر حرمت مىكند ، سپس با اين آيات نسخ شد « پنج بار [ نشر حرمت مىكند ] » رسول خدا از دنيا رفتند و اين آيات قرائت مىشدند . « 3 » اين خبر واحد است و سنخيتى هم بين مضمون آن با آيات قرآن نيست و از نسخ آيه

--> آلوسى ، ج 12 ، ص 217 ؛ صادق رافعى ، اعجاز القرآن ، ص 44 براى توضيح بيشتر درباره علاجهاى اهل سنت از اين اخبار ر . ك : فتح اللّه نجارزادگان ( محمدى ) ، سلامة القرآن من التحريف ، ص 187 - 207 . ( 1 ) . ر . ك : ابو جعفر نحاس ، الناسخ و المنسوخ ، ص 10 ، 11 . ( 2 ) . ر . ك : سلامة القرآن من التحريف ، ص 215 . ( 3 ) . مالك ابن انس ، الموطأ ، كتاب الرضاع ، باب رضاعة الكبير ، ح 26 ، 27 ، 28