جمله آياتى است كه بر قرآن افزوده شده است ؛ پس نمىتوان بر ردّ تفكر آنان به خود اين آيه تمسك كرد . . . « 1 » متأسفانه فخر رازى با پيروى از قاضى ابو بكر باقلانى بدون تأمل و مطالعه در منابع و ديدگاههاى محققان اماميه چنين اتهامى را وارد مىكند ؛ هيچ‌كس از اماميه ( بلكه هيچ فرقه اسلامى ) قائل به تحريف به زيادت در قرآن نيست . همه نزاعها بر سر تحريف به نقيصه است . فخر رازى با اين سخن خود ، ناخواسته استدلال خود را به اين آيه مخدوش مىسازد بدون آنكه پاسخى مناسب و در خور به آن دهد . وى در استدلال به آيه حفظ نوشته است : مقصود از اين آيه اين است : ما قرآن را از تحريف و زيادت و نقصان حفظ مىكنيم مانند آنچه كه خداوند در آيه لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ فرموده است . « 2 » در استدلال به آيه قرآن ، نفس احتمال افزايش آيه‌اى به قرآن در مقام امكان و ثبوت كافى است ، استدلال را از كار بيندازد چه قائلى در مقام اثبات و وقوع داشته باشد يا نداشته باشد . بنابراين فخر رازى ناگزير بايد شبهه دور را در استدلال خود به اين آيه ، پاسخ گويد ؛ چون صرف احتمال افزايش اين آيه در قرآن ، شبهه دور را ايجاد مىكند . « 3 » از نظر مفسران فريقين ادلّه سلامت قرآن از تحريف روشن و استوارند و آنان كه در پندار تحريف‌گرايى به سر مىبرند ، در برابر اين ادلّه ناتوان و مناقشه‌هاى آنان بىمايه است به نظر مىرسد مناقشه‌هاى محدث نورى حاصل جمع تمام مناقشه‌ها در اين زمينه است . « 4 » اين مناقشه‌ها و پاسخهاى آن را در كتابهايى كه در اين باره نوشته شده بنگريد . « 5 »

--> ( 1 ) . فخر الدين رازى ، التفسير الكبير ، ج 19 ، ص 161 ( 2 ) . التفسير الكبير ، ج 19 ، ص 160 ( 3 ) . درباره پاسخ به شبهه دور ر . ك : محمد تقى مصباح يزدى ، قرآن‌شناسى ، ص 233 - 235 ؛ فتح اللّه ، نجارزادگان ( محمدى ) ، سلامة القرآن من التحريف ، ص 22 . ( 4 ) . ميرزا حسين نورى ، فصل الخطاب ، ص 360 - 362 ( 5 ) . ر . ك : سلامة القرآن من التحريف ، مبحث « كتاب فصل الخطاب و نقاط مهمة » : 13493 .