حاصل آنكه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به همه معانى قرآن آگاه بوده‌اند و همه معارف و معانى قرآن را بيان كرده‌اند همان گونه كه اطلاق آيات و ظواهر روايات و نيز سيره رسول مكرم اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بر آن دلالت دارد ، ليكن پرسش اصلى در اينجا درباره مراتب تلقى اصحاب از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در مورد معارف قرآن است ، آيا همه اصحاب در يك سطح توفيق همراهى با حضرت داشته‌اند و همه آنان به طور يكسان معانى و معارف قرآن را از آن حضرت دريافت مىكردند ؟ به نظر مىرسد پاسخ به اين پرسش ، برخى از تعارضها ( كه منشأ سه قول درباره كمّيّت تفسير پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شده ) را حل مىكند و توجيهى مقبول از واقعيت موجود در مورد حجم اندك روايات تفسيرى از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در منابع اهل سنت ، به دست دهد . مراتب تلقى اصحاب از تبيين پيامبر خدا اصحاب پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مانند ساير افراد از نظر استعداد فراگيرى و علاقه و اهتمام و نيز فرصت توفيق همراهى با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم متفاوت بوده‌اند اين واقعيتى غير قابل انكار است . « 1 » ذهبى تحت عنوان « تفاوت الصحابة في فهم القرآن » مىنويسد : . . . صحابه نسبت به فهم قرآن در يك درجه نبوده‌اند و اين به تفاوت استعداد فراگيرى و درك آنان و نيز به مقدار احاطه ايشان نسبت به شناخت شرايط و ظروف نزول آيات و توفيق همراهى با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بستگى داشته است . . . « 2 » ازاين‌رو طبيعى است كه همه صحابه نتوانند همه معانى و معارف قرآن را كه نبى اكرم بيان نكرده ، فراگيرند حتّى هيبت رسول مكرم اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ( يا عواملى ديگر ) باعث مىشد همه صحابه نتوانند از محضر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پرسش كنند در نتيجه منتظر مىبودند عربى غريب سر رسد و از حضرت بپرسد تا آنان نيز استفاده برند ، امام على عليه السّلام در اين باره مىفرمايد :

--> ( 1 ) . محمد حسين ذهبى ، التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 34 ، 35 و نيز ر . ك : محمد هادى معرفة ، التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 204 ، 205 . ( 2 ) . همان