الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)

61

تفسير تطبيقى (فارسى)

در تنزيل آيات واردشده ، در اهل بيت معصوم وجود دارد يا به طريق اولى خواهد بود . « 1 » ج ) وجود بطون براى تمام آيات : از اطلاق روايات فريقين درباره بطون آيات مىتوان استفاده كرد كه تمام آيات قرآن داراى بطونند . د ) فهم تمام مراتب بطون در انحصار معصومان عليهم السّلام : با استناد به ادلّه فريقين مىتوان اثبات كرد شايستگى فهم بطون آيات در تمام مراتب آن در انحصار پيامبر خدا و اهل بيت معصوم است آنان چنين مقامى دارند و كسى هم نمىتواند آن را انكار كند . بر اين مدعا مىتوان به روايات و آيه قرآن استدلال كرد ، در مصادر شيعى روايتى با سند صحيح از امام باقر عليه السّلام « 2 » و در مصادر اهل سنت از ابن عباس ، « 3 » نقل شده كه در آن بطن قرآن به تأويل آن تعريف شده و در قرآن كريم نيز مىفرمايد : . . . وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ . . . ؛ « 4 » « هيچ‌كس جز خدا و راسخان در علم ، تأويل آن را نمىداند » رسوخ به معنى ثبات است و راسخ در علم ( با توجه به الف و لام در « العلم » كه براى جنس است ) به كسى گويند كه در همه دانشهاى خود ثبات داشته باشد و تزلزل و تبدّل رأى براى او به وجود نيايد و اين در صورتى است كه تمام دانشهاى او مطابق با واقع بوده حقيقت را آن چنان كه هست دريافته باشد و به اصطلاح راسخ در علم به قول مطلق باشد و روشن است كه جز نبى اكرم و ائمّه معصومان كه علم آنان بىواسطه يا با واسطه از مبدأ وحى سرچشمه مىگيرد ، كسى در مطلق علم خويش رسوخ و ثبات ندارد از همين روست كه هرگز در رأى آنان تبدّلى به وجود نيامده پس راسخان در علم منحصر به اين افراد است چنان كه در روايات نيز آيه چنين تفسير و

--> ( 1 ) . در روايتى كه عياشى نقل كرده به اين حكمت تصريح شده است ، ر . ك : تفسير العياشى ، ج 1 ، 85 ، ح 31 ؛ علّامه مجلسى در جلد 23 و 24 بحار الانوار در 67 باب ، 1507 روايت در بيان آيات مربوط به فضل اهل بيت عليهم السّلام و شيعيانشان و قدح دشمنان آنان آورده كه بخش عمده‌اى از آنها به نحو تأويل ، بيان معناى باطنى آيات است . و نيز ر . ك : محمد صدوق ، علل الشرائع ، ص 64 ، 65 . ( 2 ) . تفسير العياشى ، ج 1 ، ص 86 ، ح 36 و نيز ر . ك : محمد صفار ، بصائر الدرجات ، جزء 4 ، باب 7 ، 196 ، ح 7 و باب 10 ، ص 203 ، ح 2 . ( 3 ) . الدر المنثور ، ج 2 ، ص 150 ( 4 ) . آل عمران ، 7