مراتب تنزيلى قرآن از مبدأ اعلى تا عالم طبيعت ، مىدانند « 1 » البته اين معنا براى بطون كه از سنخ وجود است غير از بطون در مراتب معانى آيات مىباشد كه از سنخ معنا و مفهوم است و اساسا در لسان روايات و اكثر دانشمندان به كار مىرود ، گاهى هم بطون به معانى التزامى و مدلولهاى اشارى آيات كريم نيز معانى باطنى اطلاق شده است كه آن نيز مد نظر ما در اينجا نيست . « 2 » ب ) بطن به معناى تأويل : بطن به معناى تأويل در نصوص روايى شيعه و اهل سنت وارد شده و از نظر هر دو فريق تلقى به قبول شده است ، تأويل در اينجا به معناى تطبيق آيه بر مصداقهاى ديگر به خاطر وجود علت و ملاك حكم و يا اقواييت ملاك حكم در آن مصداقها مىباشد كه پس از تجريد آيه از خصوصيات نزول صورت مىگيرد « 3 » در اين معنا چون در نگاه ابتدايى شمول و انطباق آيه بر اين مصاديق مخفى است ، به آنها بطن قرآن گفته مىشود ، اين قسم از بطون ممكن است در چارچوب دلالت عقلايى الفاظ بر معانى بگنجد و بر مبناى قواعد ادبى و اصول عقلايى محاوره قابل تبيين و تفسير باشد در اين صورت در قلمرو و تفسير به معناى اصطلاحى قرار مىگيرد . از نظر شيعه بطون به معناى تأويل به بيانى كه گذشت ، راه را براى درك احاديثى كه در منابع فريقين آمده و حكايت از حجم عظيمى از آيات قرآن درباره اهل بيت دارد ( مانند احاديثى كه مىگويد : « ثلث يا ربع قرآن درباره اهل بيت نازل شده » « 4 » ) ، هموار مىكند چون در اين صورت علت و ملاك فضايل و مناقب در انسانهاى شايسته‌اى كه

--> ( 1 ) . البازورى ، الغيب و الشهادة ، ج 1 ، ص 17 ، 18 ؛ صدر المتألهين ، الحكمة المتعالية ، ج 3 ، ص 4032 ؛ امام خمينى ، آداب الصلاة ، ص 181 ، 182 ( 2 ) . خالد العك ، اصول التفسير و قواعده ، ص 365 ؛ نهاوندى ، نفحات الرحمن ، ج 1 ، ص 28 ( 3 ) . ر . ك : محمد هادى معرفت ، التمهيد ، ج 3 ، ص 28 ؛ مجله بينات ، ش 14 ، ص 65 ؛ مدرسى ، من هدى القرآن ، ج 1 ، ص 44 ؛ نهاوندى ، نفحات الرحمن ، ج 1 ، ص 28 ؛ صادقى ، الفرقان ، ج 1 ، 55 ؛ شاطبى ، موافقات ، ج 3 ، ص 398 ، 399 . ( 4 ) . ر . ك : الكافى ، كتاب فضل القرآن ، باب النوادر ، ج 2 ، ص 627 ، ح 2 و 4 ؛ تفسير العياشى ، ج 1 ، 84 ، 85 ، ح 25 و ح 31 ؛ عبيد اللّه حسكانى ، شواهد التنزيل ، ج 1 ، ص 56 ، 57 ، ح 57 - 60 ؛ على ابن مغازلى ، مناقب ، ص 328 ، ح 375 و . . .