بر اساس اين آيات نمىتوان نظريه « تنزيه صحابه » را اثبات كرد . در اين باره برخى از اهل سنت مانند معتزله و كسانى كه هم روش آنانند ، با شيعه هماهنگ‌اند . پس موضع نزاع اينجاست آيا اين آيات مطلق‌اند و « تنزيه صحابه » يا عدالت ابدى را براى صحابه اثبات مىكنند يا اين آيات مقيد به قيود و شروطى مىباشند . 2 . در بررسى موضوعى آيات قرآن مانند عدالت صحابه و رضايت خداوند از آنان و يا هر بحث ديگر بايد تمام آيات در اين زمينه را نگريست تا به درستى مراد خدا شناخته شده ، و تعارض بدوى كه بين برخى از آيات به چشم مىخورد بر طرف گردد ، چون هرگز در محتواى قرآن تعارض و اختلافى نيست خداوند مىفرمايد : وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً . « 1 » از جمله در اين باره بايد آياتى كه معيار رضايت و عدم رضايت خداوند را مطرح كرده بررسى شود مانند اين آيات كه مىفرمايد : إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ * جَزاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ « 2 » در اين آيات و مشابه آنها « 3 » معيار اصلى در رضايت‌مندى خدا ايمان و عمل صالح است بدون آنكه قابل تقييد و نسخ باشد . 3 . از آيه وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ . . . مىتوان استفاده كرد كه قرآن كسانى را كه گامهاى نخست را براى اعتلاى دين برداشته‌اند ، ستوده است چون سابقون از مهاجران و انصار مشكلات و فشارهاى گوناگون را براى خدا تحمّل كردند و انگيزه اين افراد به طور طبيعى نمىتواند چيزى جز خشنودى خدا باشد و هنوز اسباب قدرت و امكانات مادى مطرح نبوده تا نيّت آنان را مخدوش كند . اين دأب قرآن است كه از هركس فراخور كارش تقدير مىكند « 4 » به طور نمونه بين آنان كه پيش از فتح ، انفاق و قتال كرده‌اند با آنان كه پس فتح چنين كرده‌اند ، تفاوت نهاده و مىفرمايد :

--> ( 1 ) . نساء ، 82 ( 2 ) . بينه ، 7 ، 8 ( 3 ) . مانند آيات 119 ، مائده ؛ 22 ، مجادله . ( 4 ) . در اين باره رواياتى نقل شده است ، ر . ك : حويزى ، نور الثقلين ، ج 2 ، ص 255 .