الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)

218

تفسير تطبيقى (فارسى)

إنّ رسول اللّه قال إنّ اللّه بعثني بالرسالة - أو برسالته - فضقت بها ذرعا و عرفت أن الناس مكذبي فأوعدني فيها لا بلغها أو ليعذبني . خداوند من را براى رسالت خود برانگيخت من از اين مأموريت دل تنگ بودم و مىدانستم مردم مرا تكذيب مىكنند پس خداوند من را تهديد كرد آن را تبليغ كنم يا من را عذاب خواهد كرد . « 1 » در متن اين روايت همان گونه كه ملاحظه مىكنيد بر خلاف ادعاى فخر رازى سخن از يهود و نصارا نيست ، اساسا در تمام احاديثى كه اهل سنت درباره نزول اين آيه ذكر كرده‌اند ( چه درست و چه نادرست ) سخنى از يهود و نصارا در ميان نيست . اهل سنت اقوالى ديگر به صورت احتمال در مورد نزول اين آيه ذكر كرده‌اند كه به نظر ما ضعيف و از واقعيت دورند و نيازى به طرح و نقد گسترده آنها نيست چون افزون بر آنكه دليلى از روايات و قرينه‌اى از آيات براى آنها ندارند ، خود به خود بطلان آنها با توجه به سبك و سياق آيه مورد بحث و جايگاه سوره مائده و نزول آن در اواخر بعثت روشن مىشود به ويژه اگر به شأن و ويژگىهاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه در قرآن ذكر شده و پيش از آن در بحث بنيانهاى شيعه گذشت ، دقت كنيم اين اقوال عبارتند از : الف ) چون آيه تخيير نازل شد و در آن خداوند فرمود : يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها فَتَعالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَ أُسَرِّحْكُنَّ سَراحاً جَمِيلًا ؛ « 2 » « اى پيامبر به همسران خود بگو اگر زندگى دنيا و زينت آن را مىخواهيد پس بيايد تا شما را بهره‌مند كنم و به صورت زيبا شما را رها سازم » پيامبر آيه را براى آنان عرضه نكرد چون مىترسيد آنان حيات دنيا را انتخاب كنند . « 3 » ب ) اين آيه درباره همسر زيد به نام زينب پسر خوانده پيامبر خدا نازل شده است

--> ( 1 ) . ر . ك : حميدى ، مسند ، ج 2 ، ص 390 ؛ واحدى نيشابورى ، الوسيط ، ج 3 ، ص 208 ؛ معالم التنزيل ، ج 2 ، ص 51 ؛ واحدى نيشابورى ، اسباب النزول ، ص 150 ؛ اسباب النزول ، ص 109 و الدر المنثور ، ج 3 ، ص 117 ؛ شوكانى ، فتح القدير ، ج 2 ، ص 60 . ( 2 ) . احزاب ، 28 ( 3 ) . ر . ك : مفاتيح الغيب ، ج 12 ، ص 49 ؛ محمود عينى ، عمدة القارى ، ج 18 ، ص 206 .