الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)
14
تفسير تطبيقى (فارسى)
نهفته است كه آثارى درخشان در پى خواهد داشت از جمله : الف ) كشف نقاط قوت و ضعف فريقين در مبانى تفسير و ديدگاههاى تفسيرى . ب ) شناخت نقاط اشتراك و افتراق فريقين در مبانى تفسير و مفاهيم تفسيرى . ج ) مرزبندى دقيق از اختلافهاى مبنايى با تفاوتهاى بنايى و بررسى و نقد هر كدام در جاى خود . د ) كشف اختلافهاى لفظى فريقين ( كه حجم زيادى از اختلافها را به خود اختصاص داده ) و خارج كردن آنها از دايره بحث . ه ) محك زدن نقاط افتراق بر اساس مدارك و اصول پذيرفته شده نزد هر كدام از دو فريق . و ) بر ملا ساختن بسيارى از داوريهاى ناآگاهانه و يا اتهامهاى متعصبانه . تفسير تطبيقى در دو حوزه مبانى تفسير و معارف آيات قرآن از ديدگاه فريقين خواهد بود . در حوزه مبانى تفسير ، اصول و پيش فرضهاى فريقين درباره تفسير قرآن در دو بخش مبانى مشترك و مبانى مختص مورد بررسى قرار مىگيرند . طرز تلقى فريقين از مبانى مشترك و نيز وجود مبانى مختص براى هر كدام ، يكى از عوامل مؤثر در اختلاف انظار مفسران در تفسير آيات به شمار مىآيد ، به طور نمونه : تلقى فريقين از وجود سطحها و ساحتهاى قرآن در مبانى مشترك ، حجّيّت قول صحابه در تفسير از نگاه اهل سنت ، حجّيّت تفسير اهل بيت همسان با تفسير پيامبر خدا ( كه مصون از خطا و هوى است ) در نگاه شيعه و يا عرضه روايات ( به طور عام و روايات تفسيرى به طور خاص ) بر قرآن براى ارزيابى صحت و سقم روايات كه در شيعه ( لااقل در حد تئورى ) اهميت فوقالعادهاى دارد ولى در بين اهل سنت از اقبال چندانى برخوردار نيست و عواملى ديگر از اين دست ، اثرى بسزا در تفسير آيات و نقد و ارزيابى ديدگاه دارد . برخى از قرآنپژوهان به دليل غفلت از اين اختلافهاى مبنايى و يا حتى عدم درك درست از مبانى تفسير هر كدام از دو فريق ، حكم به تفسير به رأى درباره يكديگر مىكنند « 1 » و يا با پيش فرض ترديد و حتى انكار ، به مطالعه در تفسير
--> ( 1 ) . در اين باره به بحث « حرمت تفسير به رأى » در بررسى مبانى مشترك تفسير ، بنگريد .