السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)
593
البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)
گفته شده است ، مفهوم صحيحى ندارد . سخن ديگرى كه براى تكميل بحث در اين موارد بايد افزود ، اين است كه : دانشمندان ادب اتفاق دارند بر اين كه : اگر مضاف در اضافهء لفظى صفت مشبّهه باشد ، وصف براى معرفه واقع نمىشود ولى اگر مضاف صفت مشبهه نباشد ، سيبويه از خليل و يونس نقل مىكند كه به نظر آنان ، چنين مضافى مىتواند وصفى براى معرفه واقع شود و در لغت عرب براى اين نوع وصف و اضافه مثالهاى فراوانى وجود دارد كه محل بحث ما نيز مىتواند از اين نوع اضافه باشد . و اما نظريه تفسير كشاف كه كلمهء « مالك » را در « مالك يوم الدّين » به معناى مالكيت هميشگى و استمرارى مىداند ، بطلان آن آشكار و روشن است ، زيرا احاطه خداوند و مالكيت او نسبت به موجودات ، گرچه استمرارى است ، ولى كلمه « مالك » در اين آيه به سوى « يوم الدّين » اضافه شده است و روز جزا هم در آينده خواهد بود . به ناچار بايد « مالك » هم براى آينده باشد نه براى استمرار . اما فرقى كه بعضى از دانشمندان دربارهء اسم فاعل مضاف گفتهاند كه اگر براى ماضى و گذشته باشد ، در اين صورت تعيّن و تشخّص پيدا مىكند و مىتواند صفت براى معرفه باشد و اگر به معناى حال و آينده باشد ، نمىتواند صفت براى معرفه قرار بگيرد و در تفاوت اين دو ، چنين گفتهاند كه اسم فاعل اگر براى گذشته باشد ، حتما به وقوع پيوسته است و هر چيزى كه به وقوع پيوسته و تحقّق يافته است ، شناخته مىشود و مىتواند بر يك موضوع معرفه و شناختهشده وصف قرار بگيرد و اما اسم فاعلى كه براى حال و آينده باشد ، اين خصوصيت را ندارد . به نظر ما اين تفاوت نيز بىاساس است زيرا تحقق و به وجود آمدن چيزى مستلزم علم و اطلاع نيست كه تا آن چيز معرفه و شناخته شده باشد و گاهى ماضى و گذشته در عدم اطلاع از آن و عدم شناخت آن ، با آينده يكسان است . خلاصهء سخن اين كه : همه اين تعليلها ، فرمولبندىها و قاعدهبافىها ، پوچ و بىاساس است و در كلام عرب ، تنها بايد از استعمال عربهاى ( 1 ) - فصيح پيروى نمود و به آنان اعتماد و استناد كرد و قواعد عربى را از استعمالات مختلف آنان به دست آورد . لغات و مفردات 1 - « الحمد » : اين كلمه به معناى سپاس و ضد لوم و ملامت است . اين لغت در برابر افعال و اعمال نيك كه با اختيار انجام مىشود ، استعمال مىشود ؛ اعم از اين كه اين كار نيك به نفع خود حمدكننده