مثانى » سؤال شد ، فرمود : « سبع مثانى » سورهء حمد است . گفته شد كه اين سوره شش آيه بيشتر نيست ! فرمود : « بسم اللّه » هم يك آيه از آن است . « 1 » 3 - بازدار قطنى با سند صحيح از ابو هريره نقل نموده است كه رسول خدا ( ص ) فرمود : هر وقت سورهء حمد را خوانديد ، « بسم اللّه » را هم بخوانيد زيرا اين سوره اصل قرآن و ام‌ّالكتاب و سبع مثانى است و « بسم اللّه » هم يكى از آيات آن است . « 2 » 4 - ابن خزيمه و بيهقى با سند صحيح از ابن عباس آورده‌اند كه : سبع مثانى سورهء حمد است . گفته شد : آيهء هفتمين‌اش كدام است ؟ پاسخ داد : « بسم اللّه » . « 3 » 5 - باز ابن خزيمه و بيهقى در المعرفة با سند صحيح از طريق سعيد بن جبير از ابن عباس نقل نموده است كه ( 1 ) - شيطان ، بزرگ‌ترين آيهء قرآن را از ميان مردم دزديد و آن آيه « بسم اللّه » است . « 4 » 6 - سعيد بن جبير از ابن عباس نقل نموده است كه مسلمانان تمام شدن سوره‌اى را نمىدانستند تا آن كه « بسم اللّه » نازل مىشد ، بدين صورت مىدانستند كه سوره تمام شده است . « 5 » 7 - باز سعيد بن جبير از ابن عباس نقل نموده است كه چون جبرئيل بر پيغمبر ( ص ) نازل مىگرديد و « بسم اللّه » را مىخواند ، رسول خدا ( ص ) ، متوجه مىشد كه از همين‌جا سوره تازه‌ى شروع مىشود . « 6 » 8 - ابن جريح مىگويد : پدرم نقل نمود كه سعيد بن جبير به من گفت : منظور از كلمهء « سبع مثانى » در آيهء وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي ، « سوره حمد » است كه « امّ القرآن » نيز ناميده مىشود . ابن جريح گويد : پدرم اضافه نمود كه سعيد بن جبير « بسم اللّه » را براى من به عنوان آيه هفتم قرائت نمود ، آنگاه گفت : همان‌طوركه من « بسم اللّه » را براى تو به صورت آيه هفتم مىخوانم ، ابن عباس نيز آن را براى من به همين صورت خواند و گفت : خداوند اين سوره را براى شما مسلمانان فرستاده است و پيش از شما مثل آن را بر هيچ امتى نفرستاده بود . « 7 »

--> ( 1 ) اتقان ، 1 / 136 ؛ نوع 22 - 27 ؛ اين دو حديث را بيهقى نيز در سنن خود 2 / 45 آورده است . ( 2 ) همان ، به اضافهء مستدرك حاكم ، 1 / 551 . ( 3 ) همان . ( 4 ) همان ، به اضافهء سنن بيهقى ، 2 / 50 . ( 5 ) مستدرك حاكم ، 1 / 232 . حاكم دربارهء اين حديث گفته است كه بنا به شرط شيخين صحيح است . ( 6 ) همان ، 1 / 231 . ( 7 ) همان ، به اضافهء فضائل القرآن ، 550 .