( 1 ) - روايات معارض در برابر اين همه روايات كه به جزء بودن « بسم اللّه » دلالت مىكنند ، فقط دو روايت هست كه از آن‌ها چنين بر مىآيد كه « بسم اللّه » جزء سوره‌هاى قرآن نيست : 1 - قتاده از انس بن مالك نقل مىكند كه : من با رسول خدا ( ص ) و با ابو بكر ، عمر و عثمان نماز خواندم و از هيچ‌يك از آنان نشنيدم كه « بسم اللّه » را در نماز قرائت كنند . « 1 » 2 - يزيد بن عبد اللّه بن مغفل مىگويد : من « بسم اللّه » را خواندم ، چون پدرم شنيد ، گفت : فرزندم ! از خواندن « بسم اللّه » خوددارى كن ! آنگاه پدرم چنين توضيح داد كه : من در ميان تمام اصحاب رسول خدا ( ص ) ، بدعتى بدتر از خواندن « بسم اللّه » نديدم و من با رسول خدا ( ص ) ، ابو بكر ، عمر و عثمان نماز خواندم و از هيچ‌يك از آنان نشنيدم كه « بسم اللّه » را بخوانند . تو نيز قرائت نماز را با « الحمد للّه ربّ العالمين » شروع كن بدون اين كه در اول آن « بسم اللّه » بگويى ! « 2 » اما پاسخ روايت اول : گذشته از اين كه اين روايت با روايات زيادى كه از اهل بيت پيامبر ( ص ) نقل شده است ، مخالفت دارد ؛ از جهات ديگر نيز مخدوش است زيرا : 1 - اين روايت با روايات فراوانى كه به حد تواتر معنوى از طريق اهل سنت نقل شده ، معارض است ، مخصوصا اين كه قسمتى از آن روايت‌ها از نظر سند صحيح مىباشد ( 2 ) - و ابن عباس و ابو هريره و ام سلمه شهادت مىدهند بر اين كه رسول اكرم ( ص ) در نماز « بسم اللّه » را مىخواند و آن را آيه‌اى از سورهء حمد محسوب مىداشت . ابن عمر مىگفت : « اگر بنا بود ، بسم اللّه خوانده نشود ، چرا در مصحف نوشته شده است ؟ » على ( ع ) نيز مىفرمود : « هركس بسم اللّه را ترك كند ، از سورهء قرآن كم كرده است » و باز مىفرمود : « بسم اللّه متمم و مكمل سبع مثانى ( سوره حمد ) است . » « 3 » با اين وصف ما چگونه مىتوانيم اين همه روايات ، گفتار و شهادت بزرگان حديث و ياران پيامبر را ناديده بگيريم و تنها اين يك روايت را تصديق كنيم كه « بسم اللّه » را جزء سوره‌هاى قرآن نمىداند .

--> ( 1 ) مسند احمد ، 3 / 177 و 273 - 278 ؛ صحيح مسلم ، 2 / 13 ؛ سنن نسائى ، 1 / 144 از عبد اللّه بن مغفل نيز روايتى شبيه آن نقل گرديده است . ( 2 ) مسند احمد ، 4 / 85 و اين حديث را ترمذى نيز با اختلاف مختصر نقل نموده است 2 / 43 . ( 3 ) براى توضيح بيشتر ، به بخش تعليقات شماره ( 14 ) مراجعه فرماييد !