اما جمله‌هاى خبرى : اگر ما جملات خبرى را كاملا بررسى كنيم ، خواهيم ديد كه هر جملهء خبرى به طور كلى از نه قسمت تشكيل يافته است : 1 - كلمه‌ها و مواد تركيبى جمله و ساختار آن كلمه‌ها . 2 - معانى و مدلول هر كدام . 3 - ساختار و هيئت مجموع جمله 4 - آن چه كه هيئت تركيبى جمله بر آن دلالت دارد 5 - تصوير ذهنى گوينده از مواد و ساختمان جمله 6 - تصوير ذهنى گوينده از معنى و مفهوم جمله 7 - مطابقت و عدم مطابقت مفهوم با آن چه در واقع است 8 - علم و يا شك گوينده به اين مطابقت و عدم مطابقت 9 - اراده متكلم و گوينده به ايجاد كلام و سخن گفتن تمام مواد و مقدمات و شرايط به وجود آمدن جملهء خبرى در اين نه قسمت خلاصه مىشود و هيچ‌يك از آن‌ها حتى به اعتراف خود « اشاعره « نيز « كلام نفسى » نمىباشد ، بنابراين براى « كلام نفسى » در جملهء خبرى مصداق و مفهومى پيدا نمىگردد و اثرى از آن ديده نمىشود . و اما مفهوم و مفاد جملهء خبرى ، آن نيز نمىتواند « كلام نفسى » باشد زيرا مفهوم جملهء خبرى به عقيدهء اكثر علما عبارت است از « وقوع و يا عدم وقوع آن چه از آن خبر داده مىشود » و به عقيدهء ما هم عبارت است از « قصد حكايت از وقوع و عدم وقوع آن » نه خود وقوع و عدم وقوع . زيرا ما در محل خود ثابت كرده‌ايم كه هيئت تركيبى جملهء خبرى به مقتضاى وضعش ، علامت و نشانهء اين است كه ( 1 ) - : متكلم و گوينده قصد دارد از وقوع و عدم وقوع چيزى حكايت كند . بنابراين ، جمله‌هاى خبرى نيز مانند ساير الفاظى كه به عنوان علامت و نشانهء چيزى ، ساخته شده‌اند ، خواهند بود . اين موضوع را نيز در محل خود تحقيق و ثابت نموده‌ايم « 1 » كه مسئله « وضع » و ساختن لفظى براى يك معناى خاص ، نوعى تعهد و قرار داد است كه به وسيلهء آن قصد متكلم را كه به تفهيم و فهماندن امر خاصى تعلّق يافته است ابراز و تفهيم كند . نتيجه اين كه : مفاد و مفهوم جملهء خبرى پيش از آن چه گفته شد ، چيزى ديگر نمىتواند باشد و

--> ( 1 ) اجود التقريرات در علم اصول .